موجودى است كه كمالات در او موجود نيست، ولى قوه كسب كمالات را داراست و حصول استعداد به معدّاتى خارج از ذات او و مبائن از مقوّمات ذات او منوط باشد، مانند صور حسيه قائم به مواد جسميّه.

٣- مستكفى موجودى است كه كمالات او در ابتداى فطرت موجود نباشد، اين كمالات به حصول استعداد از مبدء صور و فيّاض خيرات بر او افاضه شود، لكن در حصول استعدادات به معدّاتى خارج از ذات خود و اسبابى مباين از مقوّمات نفس خود محتاج نباشد، بلكه در اين استكمال به ذات خود و باطن ذات و به مقوّم ذات مستكفى بود. اين بواطن و مقوّمات در سلسله تصاعد به باطن البواطن و مقوّم المقوّمات يعنى ربّ الارباب منتهى مى‌شود و در سلسله تنازل به باطنى كه پائين‌تر از آن باطنى نيست منتهى مى‌شود. مستكفى عالم نفوس است، از عالم نفوس، نفوس حيوانيه، نفوس فلكيه، و نفوس انبياء عليهم السلام اراده شده است. نفوس حيوانيه از آن جهت كه صور مثاليه و اشباح محجوبه‌اند و جهت قوه در مواد لطيفه آنها مستهلك و از كمال ضعف در كمال لطافت است و جميع جهات قوه از آنها مرتفع است مگر قوه مراتب و درجات جوهر خيال و تجددات صور خياليه.

نفوس فلكيه و ملائكه مدبره سماويه نيز از بابت لطافت مواد در خروج از قوه به فعليت در حركات شوقيه به مبادى ذاتيه و مقوّمات باطنيه عقليه اكتفا مى‌كنند. نفوس انبياء عليهم السلام نيز از جهت لطافت تركيب عناصر و اعتدال مزاج و طهارت طينت در حصول كمالات نفسانيه به افاضه مبدء المبادى و استعداد ذاتى مستكفى باشند با اختلاف درجات نفوس قدسيه ايشان در وصول به مدارج حقائق.

٤- تامه موجودى است كه از همه جهت از قوه و امكان استعدادى خالى باشد و تمامى كمالاتى كه به حسب قوه عقليه و امكان ذاتى قابل آنهاست در اول وجود به او افاضه مى‌شود. مفارقات محضه و مجردات صرفه و عقول شامخه يعنى كروبيين و اهل جبروت از اين قسم هستند.

٥- موجودات نشأه باطن- موسوم به جواهر ملكوتيه- بر دو قسمند: قسم اول:

كروبيان موجوداتى هستند كه نه در اصل وجود، و نه در صدور افعال و تدبير محتاج ماده نيستند. كروبيان دو طائفه‌اند: طائفه اول مسبّحون كه آنها را به غير ذات حق و صفات و اسماء