فقه و اصول را در نزد اعلم شاگردان شيخ اعظم مرتضى انصارى يعنى جناب ميرزا حسن آشتيانى طى كرده، خود در فقه استدلالى كرسى تدريس داشته است. تنها اثرى كه از آقا على در منقول بدست آورديم، تعليقه‌اى است بر يكى از رسائل استادش ميرزا حسن آشتيانى در قواعد فقهيه. اين تعليقه نقلى بخش چهارم اين مجلّد را تشكيل مى‌دهد و با آن آثارى كه به خامه آقا على به رشته تحرير درآمده است به پايان مى‌رسد.

بخش پنجم را به آثارى اختصاص داده‌ايم كه اگر چه متعلق به آقا على است و از افاضات فلسفى او مى‌باشد اما به قلم شاگردان و علاقه‌مندان وى مكتوب شده است. عنوان اين بخش را تقريرات و مناظرات نهاده‌ايم، و به لحاظ حجم اندكى بيش از نصف اين مجلّد را در بر مى‌گيرد. مفصل‌ترين اثر اين مجلد تقريرات المبدء و المعاد ملاصدرا است كه تقرير دروس القاشده توسط آقا على به قلم يكى از شاگردان وى است. دو رساله مختصر وحدت وجود و فوائد كه ظاهرا برگرفته از دروس آقا على و به قلم شاگردان وى است را در زمره تقريرات وى آورده‌ايم. پايان بخش اين مجموعه متن مختصر مناظره آقا على با كريمخان كرمانى در برخى مباحث فلسفى كلامى است كه خلاصه آن توسّط يكى از حاضرين يادداشت شده است.

در مجموع از چهارده اثر ارائه‌شده در اين مجلد سه اثر عربى، سه اثر فارسى عربى و هشت اثر فارسى صرف مى‌باشد. از اين چهارده اثر، يك رساله در فقه و اصول، سه اثر ادبى (البته با مضامين عرفانى و فلسفى) يعنى اشعار و تقريظ رساله ايضاح الادب و مقدمه شرح اسرار الآيات به چشم مى‌خورد. ده اثر ديگر كه به لحاظ كمّى اكثر قريب به اتفاق اوراق اين مجموعه را تشكيل مى‌دهد فلسفى است. اكثرا فلسفى صرف (تقريرات المبدء و المعاد، رسالة فى الوجود و الماهية، بقايا اصول الحكم)، يكى فلسفى كلامى (مناظره)، دو اثر فلسفى عرفانى (رساله حقيقت محمديه، رساله وحدت وجود) و سه اثر در تاريخ فلاسفه است (رساله تاريخ حكما، رساله سرگذشت و تقريظ مفاتيح الغيب).

لازم به ذكر است كه هيچ‌يك از آثار چهارده‌گانه جلد سوّم در عداد آثار طراز اوّل حكيم مؤسس قرار نمى‌گيرد. البته اگر متن كامل اصول الحكم فى شرح اثولوجيا يافت مى‌شد، (با توجه به استناد مكرر خود آقا على به آن) مى‌توانستيم آن را استثنايى از اين قاعده به حساب‌