فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی - دحداح، انطوان - الصفحة ٣٩٧
شامل مفعول به، منادا، مفعول مطلق، مفعول لأجله، مفعول فيه و مفعول معه مىشود: (إِيّاكَ نَعْبُدُ). (٢) حال، تمييز يا مستثنى: جاء زيد راكبا.
(٣) خبر «كان»، خبر «ما»، اسم «إنّ»، و اسم «لا» ى نفى جنس: كان الطّقس جميلا. (٤) تابع اسم منصوب: إشتريت كتبا كثيرة او كثيرات.
نصب فرعى
فعل مضارع با وجود حروف فرعى نصب، با «أن» مقدّر، منصوب مىشود. تعداد آنها شش حرف است:
١. «أو»: إضربه أو يطيع.
٢. «ثمّ»: مقاومتك العدوّ ثمّ تنتصر فخر عظيم.
٣. «حتّى»: إضرب المذنب حتّى يتوب.
٤. «فاء» عطف: لولا مشاغلى فتمنعنى لزرتك؛ همچنين «فاء» جواب: ما أنا مسىء فأخاف.
٥. «لام» تعليل: خذ الدّواء لتبرأ؛ و لام تأكيد:
ما كنت لأنقض العهد.
٦. «واو» معيّت: لا أزورك و تهجرنى؛ و «واو» عطف: و لبس عباءة و تقرّ عينى.
نصب فعل
حالتى از اعراب است كه فعل مضارع مىپذيرد. اين حالت، هنگامى است كه يكى از حروف ناصب يا «أن» مقدّر، بر سر آن درآيد:
أريد أن أتعلّم، سر حتّى تبلغ الجبل.
١. حروف نصب عبارتاند از: (١) اصلى:
أن، لن، إذن، كى. (٢) فرعى، يا با «أن» مقدّر: لام تعليل، لام تأكيد، حتّى، أو، فاء سببيّت، واو معيّت، واو، «فاء و ثمّ» ى عطف.
٢. علامتهاى اعراب فعل منصوب:
(١) فتحه، علامت اصلى است: لن يفعل.
(٢) در افعال پنجگانه، حذف «نون»، جانشين فتحه است: لن يفعلوا.
نَظَرَ
افعال قلوب دو مفعول را نصب مىدهند كه اصل آن دو، مبتدا و خبر است. برخى از افعال نيز به آنها ملحق مىشوند كه با آنها هممعنايند و فقط استفهام آنها را از عمل باز مىدارد: فلينظروا أيّنا أمضى عزيمة. اين افعال عبارتاند از: أبصر، إستنبأ، تفكّر، سأل، نظر.
نعت
تابعى است كه بر صفتى از صفات منعوت يا بر صفتى متعلّق به منعوت، دلالت مىكند.
١. مراد از آوردن نعت براى منعوت معرفه، توضيح آن و براى منعوت نكره، تخصيص آن است. نعت، همچنين مفيد تعميم، مدح، ذمّ، ترحّم، تأكيد، ابهام و تفصيل است.
٢. نعت به اعتبار معنا دوگونه است: (١) نعت حقيقى، كه صفات منعوت خود را آشكار مىسازد و در لفظ و معنا از منعوت پيروى مىكند: هذا ثوب ممزّق. (٢) نعت سببى، كه