فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی - دحداح، انطوان - الصفحة ١٧٠
كسوف به خورشيد، «أم» به جنس ماده و «أب» به جنس نر، اختصاص دارد.
حرف رَدْع
حرف معناست و براى اظهار زجر و ردّ سخن ما قبل به كار مىرود. ردع داراى يك حرف است و آن «كلاّ» است: (كَلاّ لا تُطِعْهُ).
حرف زايد
حرف معناست و بر تأكيد، حصر يا مبالغه دلالت مىكند. حروف زايد هفت حرف است:
١. «أل»: حكم النّعمان...
٢. «أن»: لمّا أن جاء فرحت.
٣. «إن»: ما إن أتيت بشىء أنت تكرهه.
٤. «تاء»: ربّت، ثمّت.
٥. «لام»: زيد لشجاع.
٦. «ما»: عمّا قليل أذهب.
٧. «واو»: ما من أحد إلاّ و فيه عيوب.
حرف سَكْت
حرف معناست و براى توجه دادن به قطع صدا در ضمن كلام و هنگام وقف، به كار مىرود. «هاء»، حرف سكت است: (وَ ما أَدْراكَ ما هِيَهْ...)
حرف شديد (شدّت)
حرف مبنى است. هنگام ساكن نمودن آن دامنۀ صدا محدود مىشود: أك. حروف شدّت هشت حرف است: ء، ب، د، ض، ط، ق، ك، ن.
در زبان عربى كلماتى هست كه برخى از حروف آنها مشترك، و برخى ديگر، متفاوت است، مانند: كسوف و خسوف؛ «أب» و «أمّ»...
هرگاه حروف، داراى شدّت باشد، معناى كلمه قوىتر است، ازاينرو، كسوف به خورشيد و خسوف به ماه، «أب» به جنس نر و «أمّ» به ماده، اختصاص دارد.
حرف شرط
حرف معناست و براى نشان دادن وابستگى وقوع امرى بر امر ديگر، به كار مىرود. حروف شرط هشت حرف است:
١. «إذ ما»: إذ ما تتعلّم تتقدّم.
٢. «أمّا»: أمّا زيد فشجاع.
٣. «إن»: إن تدرس تنجح.
٤. «على»: أعطانى ألف دينار على أن أمدحه.
٥. «لو»: لو شاء لأكرمته.
٦. «لولا»: لولا رحمة اللّه لهلك النّاس.
٧. «لوما»: لوما هطول المطر لأتيتك.
٨. «ما»: ما تزرع تحصد.
حرف شمسى
حرف مبنى است و با وجود آن، «لام» تعريف، تلفّظ نمىشود و حرف شمسى مشدّد مىگردد. حروف شمسى چهارده حرف است:
ت، ث، د، ذ، ر، ز، س، ش، ص، ض، ط، ظ، ل، ن. گفته مىشود: الشّمس، التّراب، النّور.