فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی

(١)

٥ ص

(٢)

فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی - دحداح، انطوان - الصفحة ٢١٠

٢. «مئة» (مائة) - با «الف» زايد در كتابت و نه در تلفّظ - اسم معدود مفرد، مجرور به اضافه و مضاف است.

٣. «ألف»، نيز اسم معدود مفرد و مجرور به اضافه است.

ستٌّ و عِشْرونَ

اسم عدد اصلى و معطوف است.

١. جزء نخست آن معرب است. جزء دوم آن نيز معرب است، ولى با واو، مرفوع و با «ياء»، منصوب و مجرور مى‌گردد.

٢. جزء نخست عدد، با معدود مذكّر «تاء» مى‌گيرد و با معدود مؤنّث، بدون «تاء» مى‌آيد، ولى جزء دوم آن به حال خود باقى مى‌ماند:

جاء ستّة و عشرون رجلا. رأيت ستّا و عشرين فتاة.

٣. معدود آن، مفرد و منصوب است و تمييز عدد ناميده مى‌شود.

سِتّونَ

اسم عدد اصلى، عقود و معرب است، با «واو»، مرفوع و با «ياء»، منصوب و مجرور مى‌گردد.

١. اين عدد، با معدود مذكّر و مؤنّث، يكسان مى‌آيد: جاء ستّون رجلا. رأيت ستّين فتاة. مررت بستّين قرية.

٢. اسم معدود، مفرد و منصوب است و تمييز عدد ناميده مى‌شود.

سَحْقاً

مصدر فعل «سحق»، مفعول مطلق براى فعل محذوف خود و منصوب به فتحه است:

سحقا للخائن.

سُداسى

صيغۀ اسم يا فعلى است كه از شش حرف اصلى و غير اصلى تشكيل شده است و در اين موارد، وجود دارد: ١. اسم: (١) مصدر مجرّد:

فعالية، كراهية. (٢) مصدر مزيد: مفاعلة، مجادلة. (٣) مشتقات: متفاعل، متقابل؛ مستفعل، مستخرج؛ فعّالة، علاّمة. (٤) اسم آلت جامد:

منجنيق. (٥) جمع مكسّر: مفاعيل، مواثيق؛ فعاليل، قراطيس؛ أفعلاء، أصدقاء. (٦) اسم منسوب: سماوىّ‌، ثورويّ‌. (٧) اسم مصغّر:

سويداء، عصيفير.

٢. فعل: (١) فعل ثلاثى مزيد: استفعل، استخرج؛ افعوعل، اعشوشب. (٢) فعل رباعى مزيد: افعللّ‌، اكفهرّ؛ افعنلل، احرنجم.

٣. حروف معانى مى‌توانند تا پنج حرف داشته باشند ولى شش حرفى نمى‌شوند.

سَدَّ مَسَدَّ

عبارتى نحوى است براى اعلام بى‌نيازى از ذكر يكى از اركان اصلى يا غير اصلى [در كلام]؛ اين واژه در اين موارد مى‌آيد:

١. هرگاه جواب قسم، جانشين (سدّ مسدّ) مبتدا شده باشد، مبتدا وجوبا حذف مى‌گردد: