اسم فعل قياسى است. از فعل ثلاثى تامّ‌، بر وزن «فعال» ساخته شده و به معناى امر است، حذر، إحذر: حذار. مبنى بر كسره است و محلّى از اعراب ندارد. فاعل آن، ضمير مستتر وجوبى و تقدير آن «أنت» است.

حذف آخر مرخّم

اين موارد، از آخر مناداى مرخّم، حذف مى‌شود:

١. غالبا حرف آخر، به تنهايى و بى‌هيچ شرطى، حذف مى‌گردد: يا سال (سالم).

٢. دو حرف آخر با هم حذف مى‌گردد، به شرط اين‌كه منادا بدون «تاء» تأنيث باشد و حرف قبل از آخر، حرف مدّ، زايد اصلى و حرف چهارم و بيش از آن باشد: يا خلد (خلدون)، يا سليم (سليمان).

٣. كلمه يا كلمه و حرف، در تركيب مزجى، هنگامى كه علم باشد: يا سيب (سيبويه). ترخيم تركيب مزجى، به قرينه‌اى نيازمند است كه بر اصل آن دلالت كند تا هنگام ترخيم، خطايى روى ندهد.

حذف اسم لاتَ

«لات» حرف نفى است و بر سر جملۀ اسميّه درمى‌آيد، مبتدا را، به عنوان اسم خود، مرفوع مى‌كند و خبر را، به عنوان خبر خود، منصوب مى‌سازد؛ و اسم «لات»، ناگزير حذف مى‌گردد: لات (السّاعة) ساعة ندامة. لات أوان صلح.

حذف حرف علّه

١. حذف حرف علّه، علامت اعراب در تصريف فعل مضارع و جانشين علامت اصلى سكون، در حالت جزم است. بنابراين، در افعال معتلّ اللاّم، حذف حرف علّه، جانشين علامت اصلى است و در تصريف با: «هو»، «هى»، «أنت»، «أنا» و «نحن» واقع مى‌شود: لم يرم.

٢. حذف حرف علّه، علامت بناء در تصريف فعل امر و جانشين علامت اصلى سكون است. بنابراين، در افعال معتل اللاّم، حذف حرف علّه، جانشين علامت اصلى است و در تصريف با «أنت»: ارم واقع مى‌شود.

حذف خبر

خبر در اين موارد حذف مى‌گردد:

١. جوازا: (١) اگر قرينه‌اى بر حذف آن دلالت كند: أبوك ناجح و أخوك...، (كذلك در تقدير است). (٢) غالبا پس از «إذا» ى فجائيه:

خرجت فإذا العدوّ... (كامن). يا در جواب استفهام: من عندك‌؟ - أبوك... (عندى).

٢. وجوبا: (١) در جواب قسم صريح:

لعمرك... لأقومنّ (قسمي). (٢) در جواب «لولا»، اگر خبر بر وجود دلالت كند: لولا العدل... لفسدت الرّعيّة (موجود). (٣) در