اسم مبنى بر تنوين تنكير است: مبنى است؛ زيرا حركت آخر آن با تغيير موقعيّتش در جمله، تغيير نمى‌كند؛ و داراى تنوين است؛ يعنى تنوين نكره مى‌پذيرد كه نشان‌دهندۀ نكره بودن آن است. تنوين تنكير به اسم‌هاى مبنى اضافه مى‌شود و موجب تمايز معرفه و نكرۀ آن مى‌گردد، و دو نوع است:

١. در اسم فعل، سماعى است: صه.

٢. در علم مختوم به «ويه»، قياسى است:

جاءنى سيبويه و سيبويه آخر.

غير مضاف

اين عبارت در عمل اسم‌هاى مشتق به كار مى‌رود.

١. اسم فاعل دو حالت دارد: مضاف و غير مضاف. در حالت غير مضاف، فاعل را مرفوع مى‌كند: جاء رجل واضح خطّه، و مفعول به را منصوب مى‌سازد: جاء قائد فاتح بلدا.

٢. اسم مفعول دو حالت دارد: مضاف و غير مضاف. در حالت غير مضاف، نايب فاعل را مرفوع مى‌كند: هذا رياضىّ محمود خلقه.

٣. صفت مشبّهه دو حالت دارد: مضاف و غير مضاف. در حالت غير مضاف، فاعل را مرفوع مى‌كند و يا، بنابر تمييز بودن، منصوب مى‌سازد: ملك كريم نسبه، يا نسبا.

٤. افعل تفضيل دو حالت دارد: مضاف و غير مضاف. در حالت غير مضاف، اگر همراه با «أل» باشد عمل نمى‌كند، ولى اگر بدون «أل» باشد، مفضّل عليه را با «من» در محلّ رفع فاعل، مجرور مى‌كند: أنت أكرم من أخيك.

٥. صيغۀ مبالغه دو حالت دارد: مضاف و