١. فعل متعدّى سه مفعولى است و پس از به دست آوردن فاعل و مفعول نخست خود، بر سر جملۀ اسميّه درمى‌آيد و مبتدا و خبر را، به عنوان دو مفعول ديگر خود، منصوب مى‌كند:

خبّرت البائع الأسعار مرتفعة.

٢. غالبا مجهول مى‌آيد؛ به گونه‌اى كه مفعول اوّل آن به عنوان نايب فاعل، مرفوع مى‌شود و جملۀ اسميه، منصوب باقى مى‌ماند:

خبّر البائع الأسعار مرتفعة.

٣. افعالى كه سه مفعول را منصوب مى‌كنند عبارت‌اند از: أخبر، أرى، أعلم، أنبأ، حدّث، خبّر، نبّأ. اين افعال، «اخوات أرى» ناميده مى‌شوند.

خبر

اسم مرفوعى است كه در اصل نكره است، حكم براى مبتداست و به آن اسناد داده مى‌شود: الحقّ غالب.

١. خبر به وسيلۀ مبتدا مرفوع مى‌گردد و نقش مسند را در جملۀ اسميّه ايفا مى‌كند.

٢. اصل در خبر اين است كه نكره باشد؛ زيرا وصف براى مبتداست. در صورتى كه مبتدا معرفه باشد، گاهى خبر هم معرفه مى‌آيد: لبنان وطننا.

٣. خبر سه نوع است: (١) مفرد، اگر خبر يك كلمه باشد: الرّجال قادمون، يا به منزلۀ كلمۀ واحد باشد: أنتم أحد عشر. (٢) جمله؛ مثل فعل با فاعل آن: العلم يرفع قدر صاحبه؛ يا مبتدا با خبر آن: الظّلم مرتعه وخيم. (٣) شبه جمله؛ كه عبارت است از ظرف و مضاف اليه يا جار و مجرورى كه متعلّق به فعل و يا وصف محذوف است: التّلميذ في المدرسة.

خبر إنّ

«إنّ‌» بر سر جملۀ اسميه درآمده، خبر را، به عنوان خبر خود، مرفوع مى‌سازد: إنّ البرد قارس. همچنين مبتدا را، به عنوان اسم خود، منصوب مى‌كند.

١. خبر «إنّ‌» و اخوات آن: (١) مفرد است:

ليت الاستبداد صريع. (٢) جملۀ اسميّه است:

إنّ الخيانة عاقبتها العار. (٣) جملۀ فعليّه است:

لعلّ المريض يشفى؛ شبه جمله است: إنّ فوق يدك يدا. اگر معطوف بر اسم «إنّ‌»، پس از خبر واقع شود، رفع و نصب آن جايز است: إنّ زيدا قائم و سمير - و سميرا.

٢. اگر خبر «إنّ‌»، ظرف يا مجرور نباشد مؤخر آمدن آن از «إنّ‌» و اسم آن لازم است و در اين حالت: (١) هنگامى كه اسم «انّ‌» معرفه باشد، مقدّم داشتن خبر جايز است: إنّ في الدّار زيدا. (٢) اگر اسم «انّ‌» نكره‌اى باشد كه نبايد مبتدا شود، مقدّم داشتن خبر واجب است: (إِنَّ مَعَ اَلْعُسْرِ يُسْراً). (٣) اگر اسم داراى ضميرى باشد كه به خبر بازگردد، مقدّم داشتن خبر