اسم، همراه فعل ناقص، در لازم داشتن تأخير، تأنيث، افراد، تثنيه و جمع، مانند فاعل است. و اسم، همراه خبر، در معرفه و نكره بودن و تقديم و تأخير، مانند مبتدا و خبر است: كان مجتهدا التّلميذ. مجتهدا كان التّلميذ.

اسم لاتَ

حرف نفى «لات»، بر سر جملۀ اسميّه درآمده، مبتدا را، به عنوان اسم خود، مرفوع مى‌كند: لات (السّاعة) ساعة ندامة، و همچنين خبر را منصوب مى‌سازد.

١. اسم «لات» ناگزير حذف مى‌شود: لات ساعة ندامة.

٢. واجب است اسم و خبر «لات»، از اسماء زمان باشد، مانند: «حين»، «ساعة»، «أوان»: لات أوان صلح.

اسم «لا» ى مشبّهه به «لَيْسَ‌»

حرف نفى «لا»، بر سر جملۀ اسميّه مى‌آيد، مبتدا را رفع مى‌دهد، كه اسم آن ناميده مى‌شود: لا تلميذ مجتهدا و خبر را نيز منصوب مى‌سازد. در اسم «لا» شرط شده است كه:

١. خبر و معمول «لا» بر اسم آن پيشى نگيرد. بنابراين، گفته نمى‌شود: لا مجتهد تلميذ.

٢. اسم و خبر «لا» هر دو نكره باشند.

بنابراين، گفته نمى‌شود: لا سمير مجتهد.

اسم «لا» ى نفى جنس

«لا»، بر سر جملۀ اسميه مى‌آيد، مبتدا را نصب مى‌دهد، كه اسم آن ناميده مى‌شود:

لا مصباح مكسور؛ و خبر را نيز رفع مى‌دهد.