افعال ناقص و از خانوادۀ نواسخ‌اند، بر سر جملۀ اسميه درمى‌آيند، مبتدا را به عنوان اسم خود، مرفوع مى‌كنند و خبر را به عنوان خبر خود، منصوب مى‌سازند. خبر اين افعال، فعل مضارع است، پس از آن‌ها مى‌آيد و ضميرى را كه به اسم آن‌ها بازمى‌گردد مرفوع مى‌كند.

همۀ اين افعال، جامد هستند؛ زيرا همواره به شكل ماضى مى‌آيند؛ به جز «أوشك» و «كاد». «اخوات كاد» سه دسته‌اند:

١. افعال مقاربه: أوشك، كرب، كاد.

٢. افعال رجاء: اخلولق، حرى، عسى.

٣. افعال شروع: ابتدأ، أخذ، أقبل، انبرى، أنشأ، جعل، شرع، طفق، علق، قام، هبّ‌.

أَخوات كانَ

افعال ناقص و از خانوادۀ نواسخ‌اند، بر سر جملۀ اسميه درآمده، مبتدا را به عنوان اسم خود، مرفوع مى‌كنند و خبر را به عنوان خبر خود منصوب مى‌سازند. «كان» و اخوات آن سه دسته‌اند:

١. فعل‌هايى كه به صورت كامل صرف مى‌شوند: أصبح، أضحى، أمسى، بات، صار، ظلّ‌، كان.

٢. فعل‌هايى كه به صورت ناقص صرف مى‌شوند: ما انفكّ‌، ما برح، ما زال، ما فتىء.

٣. فعل‌هايى كه اصلا صرف نمى‌شوند:

ليس، ما دام.

اين افعال به «اخوات كان» مى‌پيوندند: ارتدّ، استحال، آض، انقلب، تبدّل، تحوّل، حار، راح، رجع، عاد، غدا.

أَخوات ما

حروف نفى، مشبّهة به «ليس» و از خانوادۀ نواسخ‌اند، بر سر جملۀ اسميه درآمده، مبتدا را به عنوان اسم خود، مرفوع مى‌كنند و خبر را به عنوان خبر خود، منصوب مى‌سازند. تعداد آن‌ها چهار حرف است: إن، ما، لا، لات. عربان دربارۀ اين حروف، اختلاف نظر دارند؛ در نظر اهل حجاز اين حروف، عمل مى‌كنند و در نظر بنى تميم، مهمل‌اند.