اسم اشاره براى مفرد مؤنث قريب است و براى عاقل و غير عاقل به كار مى‌رود. مبنى بر سكون و بر حسب موقعيّت خود در جمله، محلاّ مرفوع، منصوب و يا مجرور است: ذى امرأة جميلة، ذى سيّارة سريعة.

ذَيْتَ

كنايه است و با آن از ماجرا يا خبرى، به كنايه سخن مى‌گويند و تكرار آن واجب است:

قلت ذيت ذيت... «ذيت ذيت»، هردو مبنى بر فتحه، مفعول به و محلاّ منصوب است. تكرار «ذيت» با حرف عطف نيز جايز است: ذيت و ذيت.

ذَيْنِ

اسم اشاره براى مثنّاى مذكّر قريب است و براى عاقل و غير عاقل به كار مى‌رود. مبنى بر «ياء» و بر حسب موقعيّت خود در جمله، محلاّ منصوب و يا مجرور است: رأيت هذين الرّجلين.

مررت بهذين الرّجلين. پيش از آن، «هاى» تنبيهى قرار مى‌گيرد كه «الف» آن تلفّظ مى‌شود، ولى نوشته نمى‌شود.

ذَيْنِكَ

اسم اشاره براى مثنّاى مذكّر متوسّط است و براى عاقل و غير عاقل به كار مى‌رود. مبنى بر «ياء» و بر حسب موقعيّت خود در جمله، محلاّ منصوب يا مجرور است: رأيت ذينك الرّجلين.

مررت بذينك الرّجلين. اين اسم، از اسم اشارۀ «ذين» و «كاف» خطاب، تركيب شده است.

ذَيِنِّكَ

اسم اشاره براى مثنّاى مذكّر بعيد است و براى عاقل و غير عاقل به كار مى‌رود. مبنى بر «ياء» و بر حسب موقعيّت خود در جمله، محلاّ منصوب يا مجرور است: رأيت ذينّك الرّجلين.

مررت بذينّك الرّجلين. اين اسم، از اسم اشارۀ «ذينّ‌» و «كاف» خطاب، تركيب شده است.