- سمير الّذي...»، و يا گاهى به سبب وجود قرينۀ معنوى به قصد تعظيم يا ترساندن: «من أنت‌؟ «أنا الّذي...»؛ و برخى از موارد نادر حذف صلۀ موصول نيز آمده است: بعد اللّتيّا و الّتى... يعنى لا نطيق.

٢. گاهى موصول متعدّد است ولى صله متعدّد نيست: فاز الّذي و الّتي أجادا. و گاهى موصول و صله با هم متعدّدند: عدت الّذي مرض و الّتي مرضت.

حذف نون

در تصريف فعل، ممكن است سه «نون» به آخر آن ملحق شود: نون تأكيد، نون تأنيث و نون زايد. حذف «نون»، اختصاص به «نون» زايد دارد و موارد آن چنين است:

١. حذف «نون»، علامت اعراب در تصريف مضارع منصوب و جانشين فتحه در افعال پنج‌گانه است:. لن يفعلوا.

٢. حذف «نون»، علامت اعراب در تصريف مضارع مجزوم و جانشين سكون در افعال پنج‌گانه است: لم يفعلوا.

٣. حذف «نون»، علامت بناء در تصريف امر و جانشين سكون در افعال ملحق به افعال پنج‌گانه است: افعلوا.

حرف

حرف، شامل حروف مبانى (الفبا) و حروف معانى است.

١. حروف مبانى (الفبا)، علائمى هستند كه با پيوستن به يكديگر كلمات را تشكيل مى‌دهند. تعداد آن‌ها ٢٩ حرف است، كه با همزه آغاز مى‌شود و با «ياء» پايان مى‌پذيرد.

اين موارد به حروف الفبا اضافه مى‌شود:

(١) حركات: ضمّه، فتحه، كسره، سكون.

(٢) تنوين: دو ضمّه، دو فتحه، دو كسره.

(٣) ضوابط: تشديد، مدّ، وصل و قطع.

٢. حروف معانى، كلماتى هستند كه مدلول آن‌ها جز با استعمال آن‌ها همراه اسم يا فعل، تمام نمى‌شود. حروف معانى هشتاد حرف‌اند و بر دو نوع‌اند: (١) عامل: حروف جرّ، حروف نسخ، حروف ندا، حرف استثناء، حروف جزم، حروف نصب، حروف عطف. (٢) غير عامل، كه خود ٢٨ حرف‌اند.

حرف ابتداء

حرف معناست و براى آغاز كردن كلام به كار مى‌رود و گاهى بين دو جمله‌اى واقع مى‌شود كه عطف آن دو صحيح نيست. حروف ابتداء عبارت‌اند از:

١. «بل»: ما جئت بل ذهبت.

٢. «حتّى»: حتّى أنت يا أحمد.

٣. «فاء»: خرجت فإذا المطر ينهمز.

٤. «لام»: لزيد شجاع.

٥. «لكن»: لكن كانوا يقاومون.

٦. «واو» و بعد...