فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی

(١)

٥ ص

(٢)

فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی - دحداح، انطوان - الصفحة ٤٢٣

مكسور باشد.

١. پس از «اذا» ى فجائيه: نظرت فاذا إنّ العدوّ منهزم؛ إنّ‌: اذا العدوّ منهزم - أنّ‌: اذا الانهزام حاصل.

٢. پس از «فاء» جزاء: من يزرني فأني أكرمه؛ إنّي: فأنا أكرمه - أنّي: فإكرامه حاصل.

٣. پس از قسم بدون «لام»: أقسم أنّ المتّهم بريء؛ انّ‌: بنابر قصد جواب - أنّ‌: بنابر تقدير حرف جرّ:

٤. در موضع تعليل: احذر الكسل إنّه علّة الفقر؛ إنّه: بنابر استيناف - أنّه: بنابر تقدير حرف جرّ.

٥. پس از «أما»، و «لا جرم»: لا جرم إنّك على حقّ‌؛ إنّك: به منزلۀ قسم - أنّك: مركّب از حرف و اسم.

همزۀ إنَّ - موارد فتحه دادن آن

هرگاه تأويل انّ و ما بعد آن به مصدر، صحيح باشد، همزۀ آن مفتوح مى‌شود:

١. هرگاه در موضع فاعل و نايب فاعل بيايد: بلغني أنّك مسافر. سمع أنّ العسكر منصور.

٢. هرگاه در موضع مفعول به بيايد: عرفت أنّك قادم.

٣. هرگاه در موضع مبتدا بيايد: عندي أنّك فاضل.

٤. هرگاه در موضع خبر از اسم معنا قرار گيرد: الحقّ أنّ الجهل عار.

٥. هرگاه در موضع مجرور به حرف جرّ يا اضافه، بيايد: سررت من أنّك مجتهد. أحبّك مع أنّك ظالم.

٦. هرگاه پس از «قول» ى بيايد كه به معناى «ظّن» است: أتقول أنّ الاحوال تتغيّر؛ يعنى أتظنّ‌.

٧. هرگاه پس از «حتى» ى جرّ و عطف بيايد: عرفت أمورك حتّى أنّك غيور.

همزۀ إنّ - موارد كسره دادن آن

«انّ‌»، در صورتى مكسور است كه تأويل آن و ما بعدش به مصدر، صحيح نباشد.

١. در ابتداى كلام: إنّ اللّه عادل.

٢. هرگاه پس از «قول» ى بيايد كه به معناى «ظنّ‌» نباشد: قلت إنّك ودود.

٣. هرگاه جواب براى قسم، و خبر، جملۀ مقترن به «لام» باشد: و اللّه إنّك لصادق.

٤. هرگاه خبر اسم ذات يا صفت براى اسم ذات باشد: زيد إنّه كريم.

٥. هرگاه در موضع حال بيايد: قصدته و إنّى واثق به.

٦. هرگاه پس از «ألا» ى استفتاحيه، «حيث»، و «اذ» قرار گيرد: اجلس حيث إنّ زيدا جالس.

٧. هرگاه در صدر صلۀ موصول قرار گيرد:

زارني الّذي إنّه كريم.

٨. هرگاه پس از «حتّى» ى ابتدائيّه قرار گيرد: مرض زيد حتّى إنّهم لا يرجون شفاءه.