اسم اشاره مفرد مذكّر نزديك است و براى عاقل و غير عاقل به كار مى‌رود، مبنى بر سكون و بر حسب موقعيّتش در جمله، محلاّ مرفوع، منصوب، يا مجرور است: جاء هذا الرّجل؛ رأيت هذا الرّجل؛ مررت بهذا الرّجل. اين اسم، مركّب از «هاء» تنبيه و اسم اشارۀ «ذا» است.

هذانِ

اسم اشاره مثنّاى مذكّر نزديك است و براى عاقل و غير عاقل به كار مى‌رود، مبنى بر «الف» و محلاّ مرفوع است: جاء هذان الرّجلان.

اين اسم، مركّب از «هاء» تنبيه و اسم اشارۀ «ذان» است.

هذِهِ

اسم اشاره مفرد مونّث نزديك است و براى عاقل و غير عاقل به كار مى‌رود، مبنى بر كسره و بر حسب موقعيّتش در جمله، محلاّ مرفوع، منصوب، يا مجرور است. جاءت هذه الفتاة؛ رأيت هذه الفتاة؛ مررت بهذه الفتاة. اين اسم، مركّب از «هاء» تنبيه و اسم اشارۀ «ذه» است.

هذَينِ

اسم اشاره مثنّاى مذكّر نزديك است و براى عاقل و غير عاقل به كار مى‌رود، مبنى بر «تاء» و محلاّ منصوب يا مجرور است: رأيت هذين الرّجلين؛ مررت بهذين الرّجلين.

اين اسم، مركّب از «هاء» تنبيه و اسم اشارۀ «ذين» است.

هكذا

اين كلمه، مركّب از اين حروف است:

«هاء»، حرف تنبيه، «كاف»، حرف تشبيه؛ «ذا»، اسم اشاره.

هَلْ

حرف معنا و مبنى بر سكون است و محلّى از اعراب ندارد. همچنين حرف استفهام است و در موارد متعدّدى، مخالف همزه است.

١. با «هل»، در اثبات، سؤال مى‌شود: هل جاء زيد؟ أما جاء زيد؟ ولى با همزه در اثبات و نفى، سؤال مى‌شود.

٢. «هل» بر سر شرط، «إنّ‌»، و مبتدايى كه خبر آن جملۀ فعليه است، درنمى‌آيد. پس نمى‌گوييم: هل إن أجتهد أنجح‌؟ هل إنّه عليم بالأمر؟ هل سمير ذهب‌؟

٣. هل با «ام» عاطفه به كار نمى‌رود. گفته نمى‌شود: هل سمير عندك أم زيد، ولى همزه مى‌تواند با «أم» عاطفه به كار رود.

٤. «هل»، پس از «أم» منقطعه و پس از «فاء»، قرار مى‌گيرد: هَلْ تَسْتَوِي اَلظُّلُماتُ وَ اَلنُّورُ

؟ فهل جاء زيد؟