فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی

فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی - دحداح، انطوان - الصفحة ٣٨٥

مبنى است: ما رأيتك منذ يومان؛ «منذ»، مبتدا و ما بعد آن، خبر است.

مَنْ ذا

اسم استفهام و مخصوص عاقل است: من ذا أكرمت‌؟ يك كلمه است و بر حسب موقعيّتش در جمله، مبنى بر سكون است.

منسوب و منسوب اليه

نسبت عبارت است از: پيوستن «ياء مشدّد» به آخر اسم، براى نشان دادن انتساب چيزى به آن: لبنان (منسوب اليه)؛ لبنانىّ (منسوب).

حكم نسبت اين است كه ما قبل «ياء» نسبت، همواره مكسور است و منسوب اليه، عارى از «تاء» تأنيث و علامت تثنيه و جمع است.

١. «تاء» تأنيث: ناصرة - منسوب اليه؛ ناصرىّ - منسوب.

٢. علامت تثنيه: عراقين - منسوب اليه؛ عراقىّ - منسوب.

٣. علامت جمع: متاجر - منسوب اليه؛ متجرىّ - منسوب.

منصرف

اسمى است كه تنوين مى‌گيرد و تمام علامت‌هاى اعراب در آخر آن ظاهر مى‌شود:

غائب، غائبا، غائب.

منصوب

كلمه‌اى است كه حالت نصب مى‌پذيرد:

١. اسم منصوب عبارت است از اسم متصرّف و غير متصرّفى كه حالت نصب مى‌گيرد.

نصب، موجب مى‌شود كه آخر كلمه با فتحه يا علامت‌هاى اعراب جانشين آن، متحرّك شود و اين امر، تحت تأثير عواملى مانند مفعوليّت، حاليّت، نسخ يا تبعيّت است:

نطلب المعرفة؛ إنّ الطّائر طليق، عاد القائد مبتسما؛ رأيته أخاك.

٢. فعل منصوب، فعل مضارعى است كه حالت نصب مى‌پذيرد، و اين هنگامى است كه يكى از حروف ناصب بر سر آن درآيد، يا اين كه با «أن» تقديرى منصوب شود: أريد أن أتعلّم؛ إعمل الخير حتّى تدخل الجنّة.

منصوبات

اسم‌هاى متصرّف و غير متصرّف‌اند كه حالت نصب مى‌پذيرند. منصوبات عبارت‌اند از:

١. مفاعيل (مفعول‌ها)، به سبب فعل:

(١) مفعول به: نطلب المعرفة. (٢) مفعول مطلق: قتله قتلا. (٣) مفعول لأجله: لازمت البيت استجماما. (٤) مفعول فيه: زرتك صباحا.

(٥) مفعول معه: سرت و الجبل.

٢. افاعيل، به سبب فعل و غير فعل: (١) حال: جاء راكبا. (٢) مستثنى، به سبب استثناء: