٢. از غير ثلاثى بر وزن مضارع معلوم ساخته مى‌شود و با تبديل حرف مضارع به «ميم» مضموم، و مكسور كردن حرف ما قبل آخر، همراه است: يكرم مكرم، يتقدّم متقدّم، يستغفر مستغفر.

٣. اسم فاعل: (١) اگر از معتلّ اجوف ساخته شود، عين الفعل آن به همزه تبديل مى‌گردد: قائمة، بائع. (٢) اگر از معتلّ ناقص ساخته شود، لام الفعل آن حذف مى‌گردد: غاز، راض.

٤. اسم فاعل و مفعول در دو صيغه مشترك‌اند: فعول، فعيل؛ زيرا اين هر دو وزن گاهى به معناى فاعل: صبور، نصير، و گاهى به معناى مفعول است: رسول، جريح.

اسم فاعل و صفت مشبّهه

١. اسم فاعل از فعل متعدّى و لازم به گونه‌اى قياسى ساخته مى‌شود. صفت مشبّهه از لازم، قياسى، و از متعدّى، سماعى ساخته مى‌شود.

٢. اسم فاعل براى زمان‌هاى سه‌گانه، ولى صفت مشبّهه فقط براى زمان حال است.

٣. اسم فاعل همواره در مضارع به كار مى‌رود: ذاهب، براى يذهب به كار مى‌رود.

صفت مشبّهه گاهى در مضارع به كار مى‌رود:

رخيص، براى يرخص به كار نمى‌رود.

٤. جايز است منصوب اسم فاعل بر آن پيشى گيرد: زيد عمرا ضارب. منصوب صفت مشبّهه بر آن پيشى نمى‌گيرد: الغزال العين جميل.

٥. معمول اسم فاعل، سببى و اجنبى.

متّصل و غير متّصل - است، ولى معمول صفت مشبّهه، سببى است؛ يعنى متّصل به ضميرى است كه به موصوف باز مى‌گردد: لنا صاحب سمع خليقته.

٦. اسم فاعل، در عمل، با فعل خود اختلافى ندارد. صفت مشبّهه با فعل لازم خود اختلاف دارد و معمولش را، بنابر تمييز بودن، منصوب مى‌سازد.

٧. حذف اسم فاعل و ابقاى معمول آن جايز است: أنت ضارب اللّصّ و الخائن. حذف صفت مشبّهه، جايز نيست: هذا حسن القول و الفعل.

٨. حذف موصوف اسم فاعل و اضافه كردن آن به مضافى كه به ضميرى اضافه شده است، قبيح نيست: مررت بمكرم عدوّه. حذف موصوف صفت مشبّهه، قبيح است.

٩. اسم فاعل مى‌تواند از معمول مرفوع يا