اسم‌هاى مشتقى هستند كه از فعل‌هاى مختلف گرفته شده‌اند. آن فعل‌ها نيز از فعل ماضى، مشتق شده‌اند و خود فعل ماضى از مصدر مجرّد، مشتق شده است. مشتقات عبارت‌اند از:

١. از ماضى مجرّد لازم معلوم: (١) اسم فاعل، صفت مشبّهه، افعل تفضيل، صيغۀ مبالغه، اسم مكان و زمان. (٢) مصدر ميمى، اسم مرّة و نوع، مصدر مؤوّل.

٢. از ماضى مجرّد متعدّى معلوم: (١) اسم فاعل، افعل تفضيل، صيغۀ مبالغه، اسم مكان و زمان، اسم آلت. (٢) مصدر ميمى، اسم مرّة و نوع، مصدر مؤوّل.

٣. از ماضى مجرّد مجهول: (١) اسم مفعول. (٢) مصدر مؤوّل.

٤. از ماضى مزيد لازم معلوم: مصدر مزيد، اسم مرّة و نوع، مصدر مؤوّل.

٥. از ماضى مزيد متعدّى معلوم: مصدر مزيد، اسم مصدر، اسم مرّة و نوع، مصدر مؤوّل.

٦. از ماضى مزيد مجهول: مصدر مؤوّل.

٧. از مضارع لازم معلوم: (١) اسم فاعل، صفت مشبّهه. (٢) مصدر مؤوّل.

٨. از مضارع متعدّى معلوم: (١) اسم فاعل. (٢) مصدر مؤوّل.

٩. از مضارع مجهول: (١) اسم مفعول، اسم مكان و زمان. (٢) مصدر ميمى.

مشتق اصيل

اسم مشتقى است كه دلالت بر صفت مشبّهه مى‌كند و از فعل ثلاثى لازم متصرّف ساخته مى‌شود، تا دلالت بر ثبوت صفت كند:

فرح از فرح گرفته شده است.

مشتق ملحق به اصيل

اسم مشتقى است كه دلالت بر صفت مشبهه مى‌كند و بر وزن اسم فاعل يا اسم مفعول ساخته مى‌شود، ولى معناى حدوث نمى‌دهد؛ بلكه با قرينه‌اى دلالت بر ثبوت معنا در صاحب خود مى‌كند: طاهر القلب، محمود المقاصد.

مشدّد

حرفى است كه علامت تشديد دارد، و آن علامت، دلالت مى‌كند بر اين‌كه اين حرف، دو حرف است: فكّ‌؛ «كاف»، حرف مشدّد است.

ادغام، آميختن حرف ساكنى در حرف متحرّكى از جنس خود است، به نحوى كه هر دو يك حرف مشدّد شوند: فكك، فكك، فكّ‌.