فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی - دحداح، انطوان - الصفحة ٣٢٢
ظروف: منذ.
لا سيّما
مركّب است از لا - سىّ - ما؛ «لا» براى نفى جنس، «سىّ»، اسم آن و خبرش محذوف است.
١. ملحق به اخوات «الاّ» است: كلّ صادق ينجح و لا سيّما مجتهد - مجتهدا - مجتهد مثلك.
٢. اگر پس از آن، اسم نكره درآيد، رفع و نصب و جرّ آن جايز است. رفع آن بنابر خبر بودن براى مبتداى محذوف، نصب آن بنابر تمييز بودن و جرّ آن بنابر مضاف اليه بودن است.
٣. اگر پس از آن، اسم معرفه بيايد، رفع و جرّ آن جايز است: احبّ النّاس لا سيّما الصّادق - الصّادق.
٤. «ما»، در حالت رفع مستثنى، اسم موصول است، و به «سىّ» اضافه شده است.
در صورت نصب و جرّ مستثنى، «ما» زايد است.
٥. گاهى «لا سيّما» به معناى «خصوصا» به كار مىرود، كه بنابر مفعول مطلق بودن، منصوب مىشود. پس از آن، حال، شرط يا ظرف مىآيد.
لُؤْمانُ و مَلأَمُ
كلمهاى است كه همواره با حرف ندا مىآيد و به معناى فرومايگى بسيار است: يا لؤمان، من اساء الى غيره حاقت به إساءته؛ «لؤمان»، مناداى مبنى بر ضمّه و محلاّ مجرور است.
لام تقويت
حرف جرّ زايد است و براى تاكيد، بر سر مفعول به درمىآيد: لزيد ضربت.
لام جحد
پس از «كان» منفى، براى تاكيد نفى مىآيد: لم أكن لأظلم النّاس. حرف جرّ است، بر سر فعل مضارع درمىآيد و با «أن» مقدّر، فعل را نصب مىدهد. مصدر مؤوّل با «أن» مقدّر و فعل، محلاّ مجرور به «لام» است و جار و مجرور، متعلّق به خبر محذوف است.
لام فارق
تفاوت «إن نافيه» و «إن مخفّفه» را آشكار مىكند و از آنجا كه اصل آن «لام ابتدا» است، بر سر خبر «إن» (بدون عمل) درمىآيد: إن زيد لشجاع.
لام مُزَحْلَقَه
از اسم «إنّ» به خبر آن منتقل مىشود و اصل آن «لام ابتدا» است: إنّ زيدا لشجاع.
همچنين اگر خبر «إنّ» جار و مجرور باشد، «لام» بر سر اسم آن درمىآيد: إنّ فى العلم لعبرة.