افعال ناقصه و از مجموعۀ نواسخ‌اند و بر سر جملۀ اسميّه در مى‌آيند؛ مبتدا را، به عنوان اسم خود، مرفوع مى‌كنند و خبر را، به عنوان خبر خود، منصوب مى‌سازند: كاد الفارس يضحك.

١. «كاد» و اخوات آن تقسيم مى‌شوند به:

(١) افعال مقاربه: أوشك، كرب، كاد. (٢) افعال رجاء: اخلولق، حرى، عسى. (٣) افعال شروع:

ابتدأ، أخذ، أقبل، انبرى، أنشأ، جعل، شرع، طفق، علق، قام، هبّ‌.

٢. خبر اين افعال بايد داراى اين شروط باشد: (١) مضارع باشد. (٢) ضميرى را كه به اسم آن باز مى‌گردد مرفوع كند. (٣) پس از آن‌ها قرار گيرد. و جايز است خبر در وسط قرار گيرد: كاد يسقط البيت.

٣. همۀ «اخوات كاد» جامداند و فقط ماضى دارند، به جز «أوشك» و «كاد» كه از اين دو، مضارع و اسم فاعل اشتقاق مى‌يابد. آن‌چه از افعال شروع مشتق شود، از افعال ناقصه به شمار نمى‌آيد: هذا كاتب ينشئ كلاما و يشرع فى عمله.

٤. حكم خبر آن‌ها در همراهى با «أن» چنين است: (١) در «إخلولق» و «حرى»، همراه بودن خبر با «أن» واجب است: حرى الطّفل أن يمشى. (٢) در «أوشك» و «عسى»، غالبا خبر با «ان» همراه است. (٣) در «كرب» و «كاد»، غالبا خبر با «أن» همراه نيست.

(٤) در همۀ افعال شروع، واجب است خبر بدون «أن» باشد. (٥) اگر فعل‌هاى «اخلولق»، «أوشك» و «عسى» به مصدرى كه از «أن» و فعل ساخته شده است اسناد داده شوند، فعل تامّ هستند: عسى أن يعود الرّسول. و اگر پس از افعال شروع، فعل مضارع نيايد و اين افعال به معناى ابتدائيّت نباشند، تامّ خواهند بود: أخذ الولد كتابه.

كاف خطاب

حرف معنا و مبنى بر حركت خود است و محلّى از اعراب ندارد. «كاف» خطاب با اين موارد مى‌آيد:

١. اسم اشاره: ذلك.

٢. برخى از اسماء افعال: رويدك.

٣. برخى از حروف: كلاّك - كلاّلك.

٤. در مواردى مانند تعبير: أرأيتك (أخبرنى).

كافَّة

حال و منصوب است: ذهبوا كافّة؛ و مانند آن است «طرّا» و «قاطبة». تثنيه و جمع بسته نمى‌شود و فقط براى عاقل به كار مى‌رود.

كافَّة و مكفوفة

حالتى نحوى است كه به جزء اوّل كلمۀ