جمله از عمده (ركن) و فضله (غير ركن)، تشكيل شده است. اساس و پايۀ تركيب، عمده است كه از مسند و مسند اليه تشكيل شده است. آن‌چه براى توسعۀ معنا و توضيح مقصد به اين دو اضافه مى‌گردد، فضله نام دارد: ذهب التّلميذ (عمده) إلى المدرسة (فضله). اين موارد در پيدايش فضله، دخالت دارد:

١. مفاعيل: مفعول به، مفعول مطلق، مفعول لأجله، مفعول فيه، مفعول معه.

٢. أفاعيل: حال، تمييز، استثناء.

٣. مجرورات: مجرور به حرف، مجرور به اضافه.

٤. توابع: نعت، تأكيد، بدل، عطف، حكايت.

فَعائِلُ

وزن قياسى براى جمع مكسّر در اسم‌ها و مفرد آن، «فعيلة» است: صحيفة، صحائف.

فُعالُ

وزن قياسى براى اسم معدول تحقيقى است و بر عدد غير منصرف واقع مى‌شود:

أحاد، خماس، عشار.

فُعالٌ

١. وزن قياسى براى مصدر ثلاثى مجرّد است، بر بيمارى دلالت مى‌كند و فعل ماضى مجرّد آن، «فعل» است: زكام، دوار.

٢. وزن سماعى براى مصدر ثلاثى مجرّد است: سؤال.

٣. وزن سماعى براى صفت مشبهه از فعل ماضى ثلاثى لازم «فعل» است: شجاع.

فَعالٌ

١. وزن سماعى براى مصدر ثلاثى مجرّد است: ذهاب، فساد.

٢. وزن سماعى براى صفت مشبّهه از فعل ثلاثى مجرّد لازم است: جبان.

فَعالِ

وزن اسم فعل قياسى است.

١. از فعل ثلاثى تامّ و متصرّف ساخته مى‌شود و به معناى امر است: نزال، سماع، قتال.