فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی

فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی - دحداح، انطوان - الصفحة ٢٧٠

عبارت‌اند از:

١. استثناء موجب؛ جملۀ آن بدون نفى يا استفهام انكارى است: قام القوم إلاّ زيدا.

٢. استثناء غير موجب؛ جملۀ آن منفى است: ما قام القوم إلاّ زيدا - زيد.

اگر مستثنى متّصل باشد، جايز است منصوب يا بدل از مستثنى منه بيايد.

غير موصوفه

مناداى مفرد يا منفرد، شامل مفرد حقيقى مذكّر و مؤنّث، مثنى و جمع است، و همچنين شامل اسم‌هاى علم، معرفه و نكره مى‌شود.

نكره دو قسم است:

١. نكرۀ مقصوده؛ به سبب ندا، ابهام آن برطرف شده، معرفه مى‌گردد و بر واحد معيّن دلالت مى‌كند كه مقصود از ندا باشد. (١) نكرۀ مقصوده به اسم يا به جمله و يا به شبه جمله وصف مى‌شود: يا رجلا عالما. (٢) يا نكرۀ مقصودۀ غير موصوفه است: يا رجل، يا رجلان، يا مؤمنون، يا مؤمنات؛ منادا، مبنى بر علامت رفع و محلاّ منصوب است.

٢. نكرۀ غير مقصوده؛ پس از ندا بر ابهام خود باقى مى‌ماند و با وجود منادا شدن، بر فرد معيّن مشخّصى دلالت نمى‌كند.