فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی

(١)

٥ ص

(٢)

فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی - دحداح، انطوان - الصفحة ٢٤٧

علامت توضيح:

يكى از نشانه‌هاى نقطه‌گذارى است و پيش از منقول مستقيم قرار مى‌گيرد: قال: أنا ذاهب.

علامت جرّ

علامت جرّ در آخر اسم‌هاى مجرور قرار مى‌گيرد و اعراب آن با حركات يا حروف نشان داده مى‌شود.

١. كسره، علامت اصلى جرّ است؛ اسم مفرد: فى البيت؛ جمع مكسّر: فى البيوت؛ جمع مؤنّث سالم: فى الحمّامات.

٢. فتحه، جانشين كسره در اسم غير منصرف است: الى بيروت.

٣. «ياء»، جانشين كسره در اسماء خمسه:

الى أخى، مثنّى: الى الرّجلين، و جمع مذكّر سالم است: الى الفلاّحين.

علامت جزم

جزم، حذف جزئى از فعل است. علائم آن عبارت‌اند از:

١. سكون، علامت اصلى جزم: ان تدرس تنجح.

٢. حذف «نون»، به جاى سكون در افعال پنج‌گانه: لم يفعلوا.

٣. حذف حرف علّه، به جاى سكون در افعال معتلّ اللاّم: لم يأت.

علامت حذف...

يكى از نشانه‌هاى نقطه‌گذارى و نشانۀ كلام محذوف است: جاء المعلّم و بدأ...

علامت حَصْر []

يكى از نشانه‌هاى نقطه‌گذارى است كه هنگام افزودن كلمه يا عبارتى به متن اصلى، در دو طرف كلمه يا عبارت اضافى قرار مى‌گيرد:

قال المعرّىّ‌: «هذا جناه أبى علىّ [مع أنّ الجناة عليه كثر] و ما جنيت على أحد».

علامت رفع

رفع، حالت طبيعى كلمه‌اى است كه عارى از عوامل لفظى اسنادى باشد. علامت اصلى رفع در اسم و فعل، ضمّه است. در اسم مفرد:

المنزل؛ جمع مكسّر: رسل؛ جمع مؤنث سالم:

جميلات؛ و نيز در فعل مضارع مرفوع: يفعل. اين موارد جانشين ضمّه مى‌شود:

١. در اسم: (١) «ألف»، در مثنّى: رجلان (٢) «واو»، در أسماء خمسه: أبو، و جمع مذكر سالم: مرسلون.

٢. در فعل: ثابت ماندن «نون» در افعال پنج‌گانه: يفعلان، يفعلون.

علامت ظاهرى

علامت اعراب يا بناء ظاهرى آخر كلمه است. علائم ظاهرى عبارت‌اند از:

١. علامت رفع در اسم و فعل؛ علامت اصلى آن ضمّه است. «واو» و «الف» در اسم، و باقى ماندن «نون» در فعل، جانشين ضمّه مى‌شود.