ثلاثة أعبد و آم، و ثلاث آم و أعبد. اگر عدد مركّب باشد، با معدود برتر مطابقت مى‌كند: خمسة عشر جارية و عبدا و خمس عشرة جارية و جملا؛ و اگر هيچ‌يك از دو معدود، برتر نباشد، با معدود نخستين مطابقت مى‌كند: خمس عشرة ناقة و جملا. اين قاعده هنگامى جارى است كه ميان عدد. و معدود فاصله‌اى نباشد، وگرنه مؤنّث مى‌شود: ستّ عشرة بين جمل و ناقة.

عَرْض

يكى از معانى اين حروف است: ألا، أما، لو، لولا، لوما، و براى درخواست چيزى با نرمى و مدارا به كار مى‌رود: ألا تذهب مع سليم إلى الملهى. أما تقوم. لو تنزل عندنا فتصيب خيرا. لولا تستغفرون اللّه. لوما تزورنا.

عَسَى

١. فعل ماضى ناقص و از «اخوات كاد» است، براى افادۀ رجاء و اميد به كار مى‌رود و بر سر جملۀ اسميه درمى‌آيد؛ مبتدا را، به عنوان اسم خود، مرفوع مى‌كند و خبر را، به عنوان خبر خود، منصوب مى‌سازد: عسى الولد أن يذهب. خبر آن، فعل مضارع است كه پس از آن مى‌آيد، غالبا با «أن» همراه است و ضميرى را كه به اسم آن باز مى‌گردد مرفوع مى‌كند.

٢. اگر به معناى رجاء نباشد و به مصدر شكل گرفته از «أن» و فعل، اسناد داده شود، فعل تامّ است، و اين وجه، مشهورتر و فصيح‌تر است: عسى أن يعود الرّسول.

٣. افعال رجاء عبارت‌اند از: اخلولق، حرى، عسى. همۀ اين افعال جامدند.

عَشْر

اسم عدد اصلى، مفرد و معرب است.

١. با معدود مذكّر، «تاء» به آن ملحق مى‌شود و با معدود مؤنّث، بدون «تاء» مى‌آيد:

عشرة رجال، و عشر فتيات.

٢. معدود آن، جمع و مجرور به اضافه است.