حركتى است كه بالاى حرف نوشته مى‌شود و با جمع شدن لب‌ها و بالا رفتن لب بالا تلفّظ مى‌گردد: الولد يدرس. ضمّه، علامت اصلى رفع است و «واو» و «الف» و «نون»، جانشين آن مى‌شوند: أبو، رجلان، يفعلون. و نيز علامت بناء است: يا يوسف.

ضمير

اسم غير متصرّف و جانشين اسم سابق، همچنين غايب، مخاطب و يا متكلّم است: هو، أنت، أنا. ضمير دو قسم است: بارز و مستتر.

١. ضمير بارز در تلفّظ و كتابت، ظاهر مى‌شود: هو. ضمير بارز دو نوع است:

(١) ضمير متّصل؛ در آخر كلمه واقع مى‌شود و جزئى از آن است: فعلت. (٢) ضمير منفصل؛ جدا از كلمه نوشته مى‌شود: هو.

٢. ضمير مستتر دو نوع است: (١) مستتر وجوبى؛ اسم ظاهر نمى‌تواند به جاى آن بنشيند، اين ضماير عبارت‌اند از: أنا، نحن، أنت: أكتب؛ كه ضمير مقدّر آن أنا است.

(٢) مستتر جوازى؛ اسم ظاهر مى‌تواند جانشين آن شود اين ضماير عبارت‌اند از: هو، هى: التّلميذ كتب؛ كه ضمير مقدّر آن هو است.

٣. هدف از وضع ضماير، اختصار است.

ضمير متّصل، كوتاه‌تر و مختصرتر از ضمير منفصل است. ازاين‌رو مى‌گويند: أكرمتك، و