بدل. (٢) مضاعف؛ در آن، دو حرف يكسان وجود دارد: مدّ. (٣) مهموز؛ يكى از حروف اصلى آن همزه است: أكل، سأل، قرأ؛ يعنى مهموز الفاء، مهموز العين و يا مهموز اللاّم است.

صَدَقَ

١. برخى از فعل‌ها دو مفعول را منصوب مى‌كنند كه اصل آن دو مبتدا و خبر نيست: كسا أخوك الفقير ثوبا. گروه ديگرى از افعال نيز دو مفعول را منصوب مى‌كنند و به جاى مفعول دوم آن‌ها مى‌توان جار و مجرور نهاد: (لَقَدْ صَدَقَكُمُ اَللّهُ وَعْدَهُ) - صدقكم فى وعده.

٢. اين فعل‌ها عبارت‌اند از: اختار، استغفر، أمر، دعا، زوّج، سمّى، صدق، كنّى، كال.

صِدْقاً

مصدر فعل «صدق»، و جانشين افعالى است كه در تقدير آن «تكلّم» يا «قال» باشد:

أتكلّم صدقا، مفعول مطلق و منصوب به فتحه است.

صَراحَةً

مصدر فعل «صرّح»: صراحة إنّك نمّام، مفعول مطلق و منصوب به فتحه است.

صرف

علمى است كه از ساختار كلمه و تبديل آن به صورت‌هاى متفاوت، با توجه به معناى مورد نظر، بحث مى‌كند.

صريح

اصطلاحى نحوى است كه در اين سه‌مورد به كار مى‌رود:

١. عامل در رفع فاعل، صريح است: غضب المعلّم؛ و يا شبه صريح.

٢. فاعل مرفوع، ظاهر، صريح و معرب است: غضب المعلّم، يا ظاهر، صريح و مبنى است: ترك من نحبّ‌، يا در تقدير و يا مؤوّل به صريح است.

٣. مفعول به منصوب، ظاهر، صريح و معرب است: نطلب المعرفة، يا ظاهر، صريح و مبنى است: درس هذه القصيدة؛ يا در تقدير و يا مؤوّل به صريح است.

صفت

اسمى است كه حالت موصوف را تشريح مى‌كند: كبير. اسم موصوف، كلمه‌اى است كه با آن شخص، حيوان، شىء و يا معنايى