منخل، مسقط، مدهن، مكحلة، محرضة، مدقّ‌؛ در وضع اين اسم‌ها، وقوع فعل - در آن‌ها يا به يارى آن‌ها - در نظر گرفته نشده است و از اين جهت، مانند اسم‌هاى جامدند.

شواذّ اسم زمان

اسم زمان از فعل ثلاثى بر وزن «مفعل» ساخته مى‌شود، به شرط اين‌كه عين الفعل مضارع آن، مضموم يا مفتوح باشد. اين اسم‌ها خلاف قاعده است: مطلع، مغرب، مشرق، مسجد، منسك، مجرر، منبت، مسقط: مفرق، مرفق، مسكن. به فتحه خواندن اين اسم‌ها نيز، بنابر قياس، جايز است، ولى به كسره خواندن آن‌ها فصيح‌تر است.

شواذّ اسم فاعل

١. سه اسم به معناى فاعل ولى با صيغۀ مفعول مى‌آيد: محصن از أحصن، ملفج از ألفج، مشهب از أشهب.

٢. برخى از اسم‌هاى غير ثلاثى، بر وزن اسم فاعل ثلاثى آمده است: أملح الماء فهو مالح؛ كه مطابق قياس بايد مملح باشد. أمحل البلد فهو ماحل؛ كه مطابق قياس بايد ممحل باشد.

٣. همچنين برخى از اسم‌ها، بر وزن مفعول از ريشۀ ثلاثى است: أحبّه فهو محبوب؛ كه مطابق قياس بايد محبّ باشد. أجنّه فهو مجنون؛ كه مطابق قياس بايد مجنّ باشد.

شواذّ اسم فعل

اسم فعل قياسى از فعل ثلاثى تامّ متصرّف بر وزن «فعال» ساخته مى‌شود و به معناى امر است: نزال، سماع، قتال. ساختن آن از فعل ثلاثى مزيد، نادر و اندك است: دراك از أدرك،