المدرسة ناجحة تلامذتها؛ المدينة نظيفة شوارعها. افعل تفضيل و صيغۀ مبالغه نيز، مانند اسم فاعل و صفت مشبّهه، عامل شبه صريح‌اند: لم أر تلميذا أجدر به الثّناء من صاحب الإجتهاد. هذا بلد خوّاض جيشه المعارك.

شبه فعل

اسم يا حرفى است كه بر حدوث دلالت كند و عمل اعرابى آن همانند عمل فعل است.

١. اسم‌هاى شبه فعل عبارت‌اند از:

(١) مصدر؛ فاعل را با اضافه، مجرور و مفعول به را منصوب مى‌كند: سرّنى إنشاد أخيك الأشعار. (٢) اسم فاعل؛ فاعل را مرفوع و مفعول به را منصوب مى‌كند: هذا تلميذ مقدّر أستاذه اجتهاده. (٣) اسم مفعول؛ نايب فاعل را مرفوع، و مفعول به را منصوب مى‌كند: هل معطى العامل أجره. (٤) صفت مشبّهه؛ فاعل را مرفوع، و منقول از فاعل را، بنابر تمييز بودن، منصوب مى‌كند: أيّها الملك الكريم نسبا.

(٥) افعل تفضيل؛ فاعل را با حرف يا اضافه، مجرور، و منقول از فاعل را بنابر تمييز بودن، منصوب مى‌كند: أنت أكرم النّاس رجلا.

(٦) صيغۀ مبالغه؛ فاعل را مرفوع، و مفعول به را منصوب مى‌كند: هذا بلد خوّاض جيشه المعارك.

٢. حروف شبه فعل عبارت‌اند از:

(١) حروف مشبّهه به «ليس»؛ مبتدا را مرفوع و خبر را منصوب مى‌كنند: ما الكسل محمودا. (٢) حروف مشبّهه به فعل؛ مبتدا را منصوب و خبر را مرفوع مى‌كنند: إنّ الطّائر طليق.

٣. ادوات شبه جمله - به سبب حذف متعلّق خود - مستقيما به اسناد مى‌پيوندند و همراه با رابط خود - حرف جرّ يا ظرف - در نسبت اسنادى، نقش فعل را ايفا مى‌كنند: إلى قلعة بعلبكّ [نذهب]؛ عند غروب الشّمس [نأكل].

شبه مضاف

منادا سه نوع است: مفرد، مضاف، شبه مضاف. مناداى مضاف و شبه مضاف، منصوب است و اعراب اسم پس از آن بستگى به موقعيّت آن در جمله دارد. يا حسنا وجهه - فاعل؛ يا محرزا مجدا - مفعول به؛ يا راغبا فى العلم - مجرور.

شَتّانَ

اسم فعل، به معناى ماضى: بعد و مبنى بر فتحه است و محلّى از اعراب ندارد: لشتّان ما بين اليزيدين فى النّدى. نيازمند فاعلى است كه بر دو چيز دلالت كند: شتّان اليزيدان. گاهى بين «شتّان» و فاعل آن، «ما» يا «ما بين» اضافه مى‌شود.

شَدّ

ضوابط چهارگونه‌اند: شدّ (تشديد)، مدّ، وصل، قطع. تشديد، نشانۀ تكرار حرف است و