^ اگر خبر داراى ضميرى باشد كه به مبتدا بازگردد، در همۀ حالت‌ها مطابقت آن با مبتدا واجب است: الزّيدان قائمان...، و اگر خبر، اسم جامد باشد مطابقت لازم نيست:

الجملة نوعان. اگر وابسته و متعلّق خبر - نه خود خبر - مورد نظر باشد، ضمير به مبتدا بازمى‌گردد تا نشان دهد كه متعلّق، مقصود است:

إنكم لقوم تنكرون الحق؛ گاهى ضمير به گونه‌اى ضعيف، به خبر بازمى‌گردد:

إنكم لقوم ينكرون الحق.

خبر و مبتدا - وابستگى‌هاى آن دو

وابستگى و علاقۀ اسنادى، سبب ارتباط خبر با مبتداست و اين ارتباط به يارى ضمير ظاهرى است كه به مبتدا بازمى‌گردد و يا به واسطۀ ضمير مستتر يا مقدّر، و يا ديگر وابستگى‌هاى لفظى و معنوى.

١. خبر مفرد: (١) اگر دربرگيرندۀ ضمير عائد به مبتدا باشد، مطابقت آن با مبتدا در تمام حالت‌ها واجب است: الزّيدان قائمان - هما.

(٢) اگر اسم جامد باشد، مطابقت لازم نيست الجملة نوعان - هى. (٣) اگر وابسته و متعلّق خبر - نه خود خبر - مورد نظر باشد، ضمير به مبتدا بازمى‌گردد تا نشان دهد كه متعلّق، مقصود است:

إنكم لقوم تنكرون الحق.

٢. خبر جمله: (١) ارتباط با ضمير بارز، انجام مى‌يابد: العلم مقامه رفيع؛ يا با ضمير مستتر: العلم يرقّى الأمم؛ و يا با ضمير محذوف:

اللّؤلؤ المثقال بدينار؛ يعنى المثقال منه. (٢) و نيز اين ارتباط با عوامل لفظى و معنوى صورت مى‌گيرد و اين امر، يا به تكرار لفظ مبتداست:

النّميمة ما النّميمة؛ يا با تكرار معناى آن: الّذين يزرعون الفتن لا نهمل عقاب المفسدين؛ يا با اشاره به مبتداست: الاقتصاد ذلك نصف الغنى؛ يا با عموميت گسترده‌تر داشتن است: التّصوير نعم الفنّ‌؛ در اين‌جا خبر داراى اسمى است كه اعمّ از مبتداست.

خِطاب

يكى از معانى «كاف» است و براى متوجّه ساختن كلام به سوى ديگرى است، تا آن را بفهمد: ذلك، رويدك.

خَفْض

حالتى از اعراب است كه آخر كلمه با آن،