فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی

(١)

٥ ص

(٢)

فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی - دحداح، انطوان - الصفحة ١٨١

حسب، خال، زعم، ظنّ‌، عدّ، هب. اين افعال، «اخوات ظنّ‌» ناميده مى‌شوند.

حَسْبُ

اسم مضاف و به معناى «يكفى» و از اسم‌هاى متوغّل در ابهام است.

١. اگر از نظر لفظ و معنا مضاف باشد، به تناسب جايگاهش در جمله، معرب بودن آن جايز است: حسبك اللّه، هذا رجل حسبك من عالم، بحسبك النّزاهة.

٢. اگر فقط از نظر معنا مضاف باشد، بايد مبنى بر ضمّه باشد: قبضت درهما فحسب؛ يعنى آن مقدار كه تصرف كرده‌ام، براى من كافى است.

حَقّاً

١. مفعول مطلق منصوب است: أكرمتك حقّا، و مفعول مطلق براى فعل محذوف: أنت أخى حقّا.

٢. مفعول فيه منصوب است: أحقّا أنّك ذاهب. همزه، حرف استفهام و «حقّا» ظرف زمان و دربرگيرندۀ معناى «فى» است.

٣. اسم معرب است: قال حقّا، كه غالبا به صورت صفت منصوب مى‌آيد.

حقّ صدارت

مرتبه و جايگاه اسمى است كه، صدر كلام براى آن معيّن شده است و مى‌تواند مبتدا باشد.

أسماء صدارت طلب عبارت‌اند از:

١. اسم استفهام: كم كتابا عندك‌؟

٢. اسم شرط: أىّ تلميذ يدرس ينجح.

٣. اسم اشاره: هذا رجل صغير.

٤. اسم موصول: ماذا فعلت‌؟

٥. ضمير: أنت كريم.

٦. «ما» ى تعجّب: ما أجمل الوردة.

٧. «كم» خبريه: كم طالب جاء.

حقيقى

مذكّر يا مؤنّث دو نوع است:

١. مذكّر حقيقى كه بر جنس نر انسان و حيوان دلالت مى‌كند: أب، أسد و مؤنّث حقيقى كه بر جنس مادۀ انسان و حيوان دلالت مى‌كند: أمّ‌، لبؤة.

٢. مذكّر و مؤنّث مجازى كه بر اسم اشياء دلالت مى‌كنند: بيت، مذكّر؛ شجرة، مؤنّث.

حكايت

تابع است و عبارت است از آوردن عين لفظ مسموع، بدون تغيير دادن آن؛ و بر دو نوع است:

١. حكايت مفرد: قال الرّاوى: «رأيت زيدا - من زيدا؟» يا «رأيت رجلا - أيّا؟».

٢. حكايت جمله: قالوا: «الحمد للّه».

حكايت جمله

تابع است و عبارت است از آوردن عين لفظ