١. در آخر اسم: (١) اسم مقصور، به سبب تعذّر: جاء الفتى. (٢) منقوص؛ به سبب ثقيل بودن: جاء قاض. (٣) در مضاف به «ياء» متكلّم، به سبب مناسبت حركت: جاء خادمى، و در جمع مذكّر سالم، به سبب ادغام: جاء ضاربىّ‌.

٢. در آخر فعل: (١) مختوم به «ألف»، به سبب تعذّر: لن يخشى. (٢) به سبب سنگينى، به «ياء» ختم مى‌شود: نطوى. (٣) به سبب سنگينى، به «واو» ختم مى‌شود: يدعو. (٤) پس از فعل، ساكن باشد، به سبب ممنوع بودن التقاء ساكنين: لا تضرب الرّجل. (٥) پس از فعل، نون تأكيد باشد، به سبب ثقيل بودن: هل تضربانّ‌. (٦) پس از فعل، «نون» وقايه باشد، به سبب ثقيل بودن: هل تكرمونى.

حركت مناسب

حركتى است كه، در لفظ، با حرفى از حروف علّه تناسب داشته باشد: ضمّه با واو، فتحه با ألف و كسره با ياء تناسب دارد.

١. اگر حروف علّه ساكن باشند و پس از حركت متناسب با خود قرار گيرند، حروف مدّ ناميده مى‌شوند: عود، قاع، ميل.

٢. اگر پس از حركتى قرار گيرند كه با آن تناسب نداشته باشند، حروف لين ناميده مى‌شوند: عود، ميل.

٣. امّا «الف»، همواره حرف مدّ است؛ زيرا ما قبل آن همواره مفتوح است.

حركت مُنَوَّن

حركت طنين‌دارى است كه در انتهاى اسم درمى‌آيد و جانشين «نون» ساكن زايدى است كه در تلفّظ - و نه در كتابت - از «نون»، پيروى مى‌كند. حركات سه‌گانه عبارت‌اند از:

١. دو ضمّه در حالت رفع، بالاى حرف نوشته مى‌شود: كتاب (كتابن).

٢. دو فتحه در حالت نصب، بالاى حرف نوشته مى‌شود: كتابا (كتابن).

٣. دو كسره در حالت جرّ، زير حرف نوشته مى‌شود: كتاب (كتابن).

حروف معانى - ترتيب آن

تقسيم حروف معانى:

١. يك حرفى (احادىّ‌): ء، ب، ت، س، ف، ك، ل، م، ن، ه، و، ا، ى.

٢. دو حرفى (ثنائى): آ، إذ، أل، أم، أن، إن، أو، أى، إى، بل، عن، فى، قد، كى، لم، لن، لو، لا، مذ، من، ما، نّ‌، هل، ها، وا، يا.