با وجود حرف شمسى، «لام» تعريف تلفّظ نمى‌شود و حرف شمسى مشدّد مى‌گردد. با وجود حرف قمرى، «لام» تعريف آشكار شده و حرف قمرى بدون تشديد مى‌آيد ولى «ألف»، نه حرف شمسى است و نه حرف قمرى؛ زيرا قبول حركت نمى‌كند و ابتداى كلمه قرار نمى‌گيرد. «الف»، حرف هاوى ناميده مى‌شود.

حرف هِجا

حرف مبنى است و صدايى است كه تكيه بر مخرجى از مخارج حلق، زبان يا لب‌ها دارد.

حروف هجا عبارت‌اند از: همزه و «ياء» و حروف بين آن‌ها. تعداد آن‌ها ٢٩ حرف است:

ء، ب، ت، ث، ج، ح، خ، د، ذ، ر، ز، س، ش، ص، ض، ط، ظ، ع، غ، ف، ق، ك، ل، م، ن، ه، و، ا، ى.

حركت

نغمۀ آوايى است كه گوينده براى تلفّظ حروف، از آن استعانت مى‌جويد. حركات سه‌گانه عبارت‌اند از:

١. ضمّه بالاى حرف قرار مى‌گيرد و علامت رفع يا بناء است: جاء الولد. يوسف.

٢. فتحه بالاى حرف قرار مى‌گيرد و علامت نصب يا بناء است: رأيت الولد. فعل.

٣. كسره زير حرف قرار مى‌گيرد و علامت جرّ يا بناء است: مررت بالولد. جئت أمس. ولى سكون ضدّ حركت است، بالاى حرف قرار مى‌گيرد و علامت جزم يا بناء است:

لم تفعل. افعل.

حركت ظاهرى

حركتى است كه در انتهاى كلمه، نوشته و يا گفته مى‌شود. حركت ظاهرى اين‌گونه است:

١. علامت اعراب است و اختصاص به اسم و فعل دارد و در اعراب نحوى از آن ياد مى‌شود، مانند: فاعل، مرفوع است و علامت رفع آن، ضمۀ ظاهر در آخر آن است. فعل مضارع به سبب مجرّد بودن، مرفوع است و علامت رفع آن، ضمّۀ ظاهر در آخر آن است.

٢. علامت بناء است و اختصاص به حرف،