جملۀ فعليّه يا اسميّه‌اى كه هيأت مسند اليه را، در جمله‌اى كه پيش از آن قرار دارد، بيان يا معناى آن را تقويت مى‌كند. اين جمله محلاّ منصوب و حال است: جاء الأستاذ يفكّر. جاء الأستاذ أفكاره علميّة. جملۀ حاليه بايد:

١. جملۀ خبرى باشد و انشائى نباشد. پس گفته نمى‌شود: جاء الأستاذ هل يفكّر.

٢. همراه با چيزى نباشد كه آن را به مستقبل تبديل كند بنابراين، گفته نمى‌شود:

جاء الأستاذ لن يفكّر.

٣. با ضمير يا «واو» با مسند اليه جملۀ پيش از خود مرتبط باشد، پس گفته نمى‌شود:

سهرت النّاس نائمون؛ بلكه گفته مى‌شود:

سهرت و النّاس نائمون.

جملۀ خبريّه

جملۀ فعليّه يا اسميّه‌اى است كه وظيفۀ مسند را در جملۀ اسميّه‌اى كه پيش از آن است، انجام مى‌دهد: العلم يرقّي الأمم. العلم مقامه رفيع.

اين جمله واقع مى‌شود: (١) در محلّ رفع و خبر براى مبتدا يا برخى از نواسخ: الظّلم مرتعه وخيم. كاد المطر يسقط. (٢) در محلّ نصب براى نواسخ ديگر: كانت الرّياح تهبّ‌. (٣) شرط است كه جملۀ خبريّه با ضمير يا عوامل لفظى و معنوى، با مبتدا مرتبط باشد: النّميمة ما النّميمة.

جملۀ شرطيّه

كلام مفيدى است كه از دو جملۀ شرط و جواب تشكيل شده است: إن تكسل تخسر.

الّذي تأتونه من خير فهو ذخر لكم.

جمله صُغرى

جمله‌اى است كه خبر واقع مى‌شود: العلم صاحبه جليل. «صاحبه جليل» جملۀ صغرى است؛ زيرا خبر است.