سببى نحوى است براى عدم امكان ظهور علامت اعراب در «واو» و «ياء» آخر كلمه، به دليل سنگينى آن؛ و بنابراين سبب، اعراب آن دو در تقدير گرفته مى‌شود. «ثقل»، در اين موارد مى‌آيد:

١. اسم منقوص معرفه: در حالت رفع، ضمّه در «ياء» در تقدير گرفته مى‌شود. جاء القاضي؛ و در حالت جرّ، كسره در «ياء» در تقدير گرفته مى‌شود. مررت بالقاضى.

٢. اسم منقوص نكره: در حالت رفع، ضمّه در «ياء» محذوف در تقدير گرفته مى‌شود: جاء قاض؛ و در حالت جرّ، كسره در «ياء» محذوف در تقدير گرفته مى‌شود: مررت بقاض.

٣. فعل مختوم به «واو»: در حالت رفع، ضمّه در «واو» در تقدير گرفته مى‌شود:

يدعو.

٤. فعل مختوم به «ياء»: در حالت رفع، ضمّه در «ياء» در تقدير گرفته مى‌شود: نطوي.

ثَلاثٌ

اسم عدد اصلى، مفرد و معرب است.

١. با معدود مذكّر، همراه «تاء» و با معدود مؤنّث، بدون «تاء» مى‌آيد: ثلاثة رجال و ثلاث فتيات.

٢. معدود آن، جمع و مجرور به اضافه است.

ثلاثةُ الافٍ

اسم عدد اصلى، مفرد و معرب است.

١. «ثلاثة» بر حسب موقعيّتش در جمله اعراب مى‌پذيرد، با معدود مؤنّث به صورت مذكّر و با معدود مذكّر به صورت مؤنث مى‌آيد. «الاف» معدود، جمع و مضاف اليه است.

٢. هرگاه معدود ديگرى ذكر شود، مفرد و مجرور به اضافه است: جاء ثلاثة الاف رجل.

رأيت ثلاثة الاف فتاة.

ثلاثَ عشْرَةَ

اسم عدد اصلى مركّب است و هر دو جزء آن، بر حسب موقعيت در جمله، مبنى بر فتحه‌اند.

١. جزء نخست عدد، با معدود مذكّر، همراه «تاء» و با معدود مؤنّث، بدون «تاء» مى‌آيد، و جزء دوم آن با معدود مطابقت دارد:

جاء ثلاثة عشر رجلا. رأيت ثلاث عشرة قرية.

مررت بثلاث عشرة قرية.

٢. اسم معدود، مفرد و منصوب است و تمييز عدد ناميده مى‌شود.