فرهنگ اصطلاحات صرف و نحو عربی - دحداح، انطوان - الصفحة ١٣٠
تنوين
«نون» زايد ساكنى است كه به آخر كلمه مىپيوندد و براى تأكيد نيست، و تلفّظ مىشود، ولى نوشته نمىشود: رجل، رجلا، رجل. تنوين يكى از علامتهاى اسم بودن است. پس كلماتى كه شايستگى دارند كه در آخر آنها دو ضمّه يا دو فتحه يا دو كسره باشد، فقط اسماند. انواع تنوين عبارت است از:
١. تنوين تمكين.
٢. تنوين تنكير.
٣. تنوين مقابله.
٤. تنوين عوض.
٥. نوعهاى ديگر: تنوين ضرورت، تنوين غالى، تنوين شاذّ و تنوين حكايت.
تنوين تمكين
«نون» زايد ساكنى است كه تلفّظ مىشود، ولى نوشته نمىشود، و به اسم معرب منصرف (متمكّن امكن) مىپيوندد: رجل، فتى، ماض.
اين تنوين، تنوين امكنيّت و تنوين صرف نيز ناميده مىشود.
تنوين تنكير
«نون» زايد ساكنى است كه تلفّظ مىشود، ولى نوشته نمىشود، و به برخى اسمهاى مبنى براى فرق نهادن ميان معرفه و نكرۀ آنها مىپيوندد. تنوين تنكير بر اسم غير متمكّن، با تنوينى استثنايى مىآيد و «اسم مبنى بر تنوين تنكير» ناميده مىشود. اين تنوين، دو نوع است:
١. قياسى، در اسم علمى كه با «ويه» پايان مىپذيرد: جاءنى سيبويه و سيبويه آخر.
٢. سماعى، در اسم فعل و اسم صوت: صه و بخ و گاهى به برخى اسمهاى معرب غير منصرف مىپيوندد: رأيت أحمدا؛ «احمد» - در اينجا - نامعيّن است.
تنوين حكايت
«نون» زايد ساكنى است كه تلفّظ مىشود، ولى نوشته نمىشود و به اسمها و مسمّاهاى مورد حكايت مىپيوندد. قال الرّاوي: جاء عفيفا - أيّا عفيفا؟
تنوين شاذّ
«نون» زايد ساكنى است كه تلفّظ مىشود، ولى نوشته نمىشود و به برخى از اسمهاى مبنى مىپيوندد: هولاء قومك.
تنوين ضرورت
«نون» زايد ساكنى است كه تلفّظ مىشود، ولى نوشته نمىشود، و براى ضرورت شعرى به اسم غير منصرف مىپيوندد: هذا ابن فاطمة...، يا براى تناسب بين كلمات همجوار مىآيد.