١. فعل متعدّى دو مفعولى و از افعال قلوب است و معناى يقين را مى‌رساند. پس از گرفتن فاعل بر سر جملۀ اسميّه درمى‌آيد و مبتدا و خبر را، به عنوان دو مفعول خود، منصوب مى‌كند: تعلّم شفاء النّفس قهر عدوّها.

٢. هرگاه در معناى يقين به كار نرود، فعل متعدّى يك مفعولى است: تعلّم قواعد العربيّة.

٣. فعل‌هاى يقين عبارت‌اند از: ألفى، تعلّم، درى، رأى، علم، وجد. اين افعال، «اخوات ظنّ‌» ناميده مى‌شوند. «تعلّم» به معناى يقين، جامد است و فقط به صيغۀ امر به كار مى‌رود.

تعليق

هرگاه ميان افعال قلوب متصرّف و جملۀ آن‌ها، چيزى كه بايد در ابتداى كلام واقع شود جدايى بيفكند، افعال قلوب، لفظا، از عمل باز مى‌مانند: ظننت ما كلامك - مبتدا - صدق - خبر؛ و جمله محلاّ منصوب است؛ زيرا جايگزين دو مفعول شده است.

اگر اين موارد، پس از افعال قلوب قرار گيرند، افعال قلوب عمل نمى‌كنند:

١. «إن» و «لا» و «ما» ى نافيه: ظننت إن زيد كريما.

٢. «لام ابتداء»: علمت لأخوك مجتهد.

٣. «لام قسم»: علمت ليهلكنّ البغاة.

٤. «كم خبرى»: (أَ لَمْ يَرَوْا كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنَ اَلْقُرُونِ‌).

٥. «استفهام»: علمت أيّهم بطل.

٦. «لو»: علمت لو أنّني زرتك لأكرمتني.

٧. «لعلّ‌»: لا أدري لعلّ اللّه يريد بكم خيرا.

٨. اين احكام بر افعال متعدّى سه مفعولى نيز منطبق است: أعلمت الشاهد لأداء الشهادة واجب.

٩. گاهى «قول» معناى «ظنّ‌» را دربر دارد و احكام تعليق بر آن منطبق است. پس اگر «قول»، دو مفعولى نباشد، به معناى گفتار و سخن است.