رسالههاى خطى فقهى - گروه محققان - الصفحة ٥٩٩ - مقدمه اول اقسام وقف

استدعاء آن كه جميع مراتب محرره را مدلّلاً مشروحاً بيان نماييد.

جواب: تحقيق مطلب محتاج به تمهيد چند مقدمه است:

[مقدمه‌] اول: [اقسام وقف‌]

وقف به يك اعتبار منقسم مى‌شود به دو قسم: مؤبّد و منقطع. و مراد به مؤبّد چنانچه از صدوق در هدايه‌[١] وابن براج‌[٢] و ابوالصلاح‌[٣] و ابن ادريس‌[٤] و غيرهم تصريحاً وتلويحاً ظاهر مى‌شود آن است كه وقف، ارسال به طبقات لاحقه بشود الى أن يرث الله الأرض، مثل وقف مذكور در سؤال.

و منقطع آن است كه نه چنين باشد، خواه اكتفا به يك صنف ويك طبقه بشود، مثل اين كه بگويد: «وقف كردم بر اولاد خود يا بر أقرباى خود» يا بعضى از طبقات لاحقه را نيز درج كند مثل اين كه بگويد: «وقف كردم بر اولاد و اولاد اولاد» يا بگويد: «وقف نمودم بر اولاد و اقرباى ايشان واعقاب ايشان» چه اعقاب در معرض فنا و انقراض هستند، و آن منافى تابيد است. و اين قسم را گاهى «محصور» هم مى نامند.

و به اعتبار ديگر منقسم مى‌شود به سه قسم: خاص وعام و بر جهت.

مراد به «خاص» آن است كه موقوف عليه اشخاصى مخصوصه باشند كه نظر در وقف به خصوصيتشان باشد، و من حيث الخصوصيه عنوان وقف باشند، اكر چه در

[١]. الهدايه، ص ٣٢٣.

[٢]. المهذب، ج ٢، ص ٨٧.

[٣]. الكافى فى الفقه، ص ٣٢٤.

[٤]. سرائر، ج ٣، ص ١٥٣.