رسالههاى خطى فقهى - گروه محققان - الصفحة ٢٩٨ - باب بداءة القول في الطهارات

فراش يا لحاف يا غير آن با وجود سنگ و خاك و اين حكم نيز در روايت وارد شده است.

[٧١] مسألة: تيمم از براى اكمليّت نماز جنازه سنّت است، و اين تيمّم نيز اصيل و مستقل است و بدل از وضو و غسل نيست، و از نيت بدليّت مستغنى است، و با وجود تمكّن از استعمال آب مستحب و از وضو افضل است.

و شيخ طوسى- نوّر اللّه مرقده- ادّعاى انعقاد اجماع بر اين حكم كرده است‌[١] و مستند حكم، موثقه سماعه‌[٢] است كه جميع اصحاب به مضمون آن على الاطلاق عمل كرده‌اند، إلّا ابو على محمد بن جنيد در مختصر احمدى كه حديث را تقييد كرده به ضيق وقت و خوف فوات نماز جنازه، و محقق نجم الدين ابن سعيد كه در معتبر با او موافقت كرده است‌[٣] و پيش من قول مشهور معتمد و معوّل عليه است.

[٧٢] مسألة: اگر متيمم آب بيابد و آب موجود شده، قبل از تمكن استعمال، مفقود شود، اصحّ آن است كه تيمم او منتقض نمى‌شود و اعاده او را مستحب است، و بعضى گفته‌اند كه آن تيمم باطل مى‌شود و اعاده تيمم او را واجب و تفصيل اين مبحث در ابواب تيمم خواهد آمد، إن شاء اللّه العزيز.

[٧٣] مسألة: اشبه آن است كه هر غسل و وضو، واجب يا مندوب، رافع حدث يا غير رافع حدث، تيمم بدل آن باشد در وقت تعذّر. و هر تيمم البته بدل از غسلى است يا وضويى إلّا در موارد معدوده كه تيمم مستقلّ است در اصالت و مستغنى است از اعتبار بدليت، چنانچه ذكر كرديم.

[١]. شيخ در مبسوط، ج ١، ص ١٨٥ تيمم را مقيد كرده است به فوات وقت و برخلاف اين نسبت پيش رفته است. بلى، در معتبر، ج ١، ص ٤٠٥، اين اجماع را از او نقل كرده است.

[٢]. تهذيب الاحكام، ج ٣، ص ٢٠٣، ح ٢٤.

[٣]. المعتبر في شرح المعتبر، ج ١، ص ٤٠٤، ديدگاه ابن جنيد هم اينجا آمده است.