گردد. پس همواره از خداوند چيزى بخواه كه نيكى آن براى تو بر جاى مانَد، و رنج آن از تو دور باشد. نه مال براى تو باقى مانَد و نه تو براى مال باقى خواهى ماند.

زآنكه عشق مردگان، پاينده نيست‌		زآنكه مُرده سوى ما آينده نيست‌
عشقِ زنده در روان و در بصر		هر دمى باشد ز غنچه تازه‌تر
عشقِ آن زنده گزين، كو باقى است‌		كز شرابِ جان‌فزايت ساقى است‌
عشقِ آن بگزين كه جمله انبيا		يافتند از عشق او كار و كيا
تو مگو ما را بدان شه بار نيست‌		با كريمان، كارها دشوار نيست.[١]

پيامبر خدا، در تمثيل بسيار زيبايى به تفاوت ميانِ خواسته‌ها و خواهشهاى آدميان و آنچه كه صلاحشان در آن است و با نيكبختى‌شان سازگار است، اشاره مى‌فرمايد:

يا عبادَ اللَّهِ انْتُمْ كَالمَرْضى‌ وَ رَبُّ الْعالَمينَ كَالطَّبيبِ، فَصَلاحُ الْمَرضْى‌ فِيما يَعْلَمُهُ الطَّبِيبُ وَ تَدبِيِرِهِ بِهِ لا فِيما يَشْتَهَيهِ الْانَفُس وَ يَقْتَرِحُهُ، الا فَسَلِّمُوا للَّهِ امْرَهُ تَكُونُوا مِنَ الْفائِزينَ.[٢] اى بندگان خدا! شما چون بيمارانيد و پروردگار جهانيان، طبيب. صلاح و سامان‌يابى بيماران در دانسته‌هاى طبيب و چاره‌انديشى‌هاى اوست، نه در آنچه كه دل بيماران، آرزو مى‌كند و آن را مى‌طلبد. آگاه باشيد و تسليم خداوند و پيرو فرمان او باشيد تا به گروه رستگاران بپيونديد.

چكيده آنچه گفته شد، اين است كه همواره، اجابت دعاى بندگان از جانب خداوند، بر پايه دو اصل «صلاح» و «حكمت»، نهاده شده است. بنا بر اين، نبايد از تأخير و درنگِ در اجابت و يا اجابت نشدن، نااميد بود؛ چرا كه اساساً در مقام دعا و خواندن خداوند و خواستن از او، اصل بر بسيارىِ دعا و كمىِ اجابت و پاسخ است. و اين اصل، تنها در دعاها و خواستنها جارى نيست؛ بلكه سنّت خداوند در طبيعت نيز چنين است؛ مانند آنكه بايد بذر بسيار بيفشاند تا از آن ميان، شمارى اندك از دانه‌ها برويند و به بار بنشينند. بايد

[١] - مثنوى، دفتر يكم، بيت ٢١٧- ٢٢١.

[٢] - بحار الأنوار، ج ٤، ص ١٠٧