دومين منبع اين معارف است- بخش عظيمى از آنها، معارفِ مربوط به «دعا» است و پاره‌اى از عبادتها، چون نماز، همه‌اش دعاست (محتواى ركوع، سجده، حمد)، و پاره‌اى ديگر، دعا در آنها گنجانيده شده است، مانند روزه و حج كه مناسك آن همراه با دعاست. و همين‌طور دعاى روزها و هفته‌ها و ماهها و لحظه‌هاى ويژه و عيدها، كه بيشتر آنها سرشار از معارف والا و نفيسى است، از قبيل: ستايش و ثناى خداوند و يادكردِ اسماى حسنا و تنزيه و تقديس خداى تعالى، و نيز ابراز بندگى در برابر بزرگى و احتشام او، و درخواست اخلاقِ ستوده و طلبِ توفيق براى انجام دادن كارهاى نيكو، و تقاضاى برطرف شدن بلاها و پديده‌هاى ناگوار. و در حقيقت، در معارف اسلامى، «دعا» خود، مدرسه‌اى است از مدارس دينى، كه قرآن كريم و اولياى بزرگ خداوند، بدان اهتمام ورزيده‌اند.

به تعبير روشن‌تر، «دعا» يكى از قطعى‌ترين امور دينى و به تعبير فقهى آن، از «ضروريّات» اسلام است و پيشوايان ما به پيروان خود آموخته‌اند تا در لحظه‌هاى مناسب و به هنگام نياز با خداى خويش، سخن بگويند و حاجتهاى خود را با او در ميان بگذارند و برآوردن نيازهاى خود را از او بخواهند و اساساً در تعاليم دينى ما، مرغوب و مطلوبِ خداوند است كه آدميان به درگاه او زبان به نيايش بگشايند، خواه اين دعا سخن گفتن محض با خدا باشد، بدون حاجتخواهى، و خواه همراه با حاجتخواهى، برآورده شود يا نه.

جايگاه رفيع دعا در قرآن كريم‌

فرهنگ پربارِ قرآن كريم، سرشار از نيايش با خدا و ثنا و ستايش اوست. علاوه بر نيايشها و مناجاتهاى پيامبران و اولياى بزرگ خداوند و گفتگوهاى آنان با خدا- كه به پاره‌اى از آنها به اجمال اشاره شد و به پاره‌اى ديگر نيز در بحثهاى آينده پرداخته خواهد شد- در آيات بسيارى، به طور ويژه، سخن از دعا و راز و نياز با خداوند مطرح شده است. اكنون براى شناخت بيشتر از جايگاه رفيع و والاى دعا در اين كتاب جامع الهى به چند نمونه از آنها اشاره مى‌شود.