وَاتَّقُوا يَوْماً لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ.[١] بترسيد از روزى كه كسى به كار كسى نيايد و از او شفاعتى نپذيرند، و از او برابرى (عوضى كه خود را باز خَرَد) نستانند و كسى را يارى نكنند.

يَوْمٌ لَا بَيْعٌ فِيهِ وَلَا خُلَّةٌ وَلَا شَفَاعَةٌ.[٢] روزى كه در آن، نه سودايى (داد و ستدى) باشد و نه دوستى‌اى و نه شفاعتى (سفارشى).

يَوْمَ لَا يُغْني مَوْلىً عَن مَوْلىٍ شَيْئاً وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ.[٣] روزى كه هيچ دوستى به كار دوستى نيايد و كسى ياريشان نكند.

در اين آيات و نظير اينها، شفاعت، به كلّى انكار شده است، نيز در دو آيه‌اى كه مورد «اقتباس» امام (ع) است؛ چرا كه «نكره» در سبك و سياق «نَفْى»- يعنى «شَفاعةٌ» در «لا يُقْبَلُ منْها شَفاعَةٌ» به ويژه در آيه «وَاتَّقُوا يَوْماً لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ»[٤] كه وصف روز رستاخيز است- معناى عموم را مى‌رساند؛ يعنى هيچ گونه شفاعتى و سفارشى، در ميان نيست و هر كس، مسئول خود و كارهاى خود است؛ امّا در جاى ديگر، شفاعت، به خداوند نسبت داده شده است:

قُل للَّهِ الشَّفَاعَةُ جَمِيعاً لَهُ مُلْكُ السَّموتِ وَالْأَرْضِ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ.[٥] بگو:

شفاعت، سراسر خداى راست. پادشاهى آسمانها و زمين، او راست. آن گاه به سوى او بازگردانده مى‌شويد.

در جاى ديگر، شفاعت، به گونه‌اى مشروط و با اذن و اجازه خداوند به شفيع و خرسندى از «مشفوع له» (كسى كه شفاعت مى‌شود) است. درباره شافع فرمود:

وَلَا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِهِ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَن شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ.[٦]

[١] - بقره، آيه ٤٧

[٢] - بقره، آيه ٢٥٤

[٣] - دخان، آيه ٤١

[٤] - بقره، آيه ٤٨

[٥] - زمرّ، آيه ٤٤

[٦] - زخرف، آيه ٨٦