شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَاإِلهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُولُوا الْعِلْمِ قَائِماً بِالْقِسْطِ لَاإِله إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ.[١] خداى يكتا كه هميشه به عدل و داد بود و باشد، گواهى داد كه جز او خدايى نيست و فرشتگان و دانشمندان نيز [گواهى دادند]. جز او خدايى نيست؛ كه تواناى بى‌همتا و داناى استوار كار است.

از اميرمؤمنان على (ع) درباره توحيد و عدل پرسيدند، فرمود:

التَّوْحِيدُ انْ لاتَتَوَهَّمَهُ، وَ الْعَدْلُ انْ لاتَتَّهِمَهُ.[٢] توحيد و يگانه دانستن خداوند، آن است كه او را به وهم در نيارى، و عدل، آن است كه او را [بدانچه در خور نيست و نمى‌سزد] متّهم ندارى.

بنا بر اين، خداوند حكيم است؛ يعنى كار بيهوده و آنچه كه سزاوار است از آن بدور باشد، انجام نمى‌دهد. و عادل است؛ يعنى جهان را به عدالت برپا داشته و هيچ گونه ستم و تعدّى از او سر نمى‌زند. همچنان كه در ذكرِ مبارك كريم، به تكرار بدان اشاره كرده است:

أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ اجْتَرَحُوا السَّيِّئَاتِ أَن نَّجْعَلَهُمْ كَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَوَاءً مَحْيَاهُمْ وَمَمَاتُهُمْ سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ. وَخَلَقَ اللَّهُ السَّموتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ وَلِتُجْزَى‌ كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ.[٣] آيا كسانى كه كارهاى زشت كرده‌اند، مى‌پندارند كه آنان را همانند كسانى كه ايمان آورده‌اند و كارهاى نيك و شايسته كرده‌اند، قرار مى‌دهيم؛ كه زندگانى و مرگشان يكسان و برابر باشد؟! بد داورى مى‌كنند؛ و خدا، آسمانها و زمين را به راستى و درستى آفريد [تا نشانه‌هاى قدرت و خدايى او آشكار شود] و تا هر كسى، به آنچه كرده است، پاداش يابد و به آنان ستم نمى‌شود.

بنا بر اين، خداوند، آسمانها و زمين را بر اساس حق و عدالت بيافريد، و مقتضاى «حق‌

[١] - آل عمران، آيه ١٨

[٢] - نهج البلاغة، حكمت ٤٧٠

[٣] - جاثيه، آيه ٢١- ٢٢