آن پيمان بسته بودند (بذل جان) به راستى به جاى آوردند. پس برخى از ايشان، پيمان خويش گزاردند (به شهادت رسيدند) و برخى از ايشان [كارزار و شهادت را] چشم همى دارند و [پيمان خويش را] هيچ دگرگون نساخته‌اند.

شهيد، به قرينه «بِسيُوُفِ اعْدائِهِ» در كلام امام (ع)، كشته شده در راه خداوند «مَقْتُول فى سَبيلِ اللَّهِ» است. آن انسان متعالى‌اى است كه فروغ درخشان حيات را در نهايت هوشيارى و آزادى و آشنايى به چگونگى و ماهيّت زندگى در اين جهان كه از ديدگاه خرد، امرى مطلوب و مرغوب است- به دفاع از ارزشهاى متعالى و حياتِ انسانىِ آدميان، فدا كرده است و براى ايفاى اين پيمان، به ميدان شهادت شتافته و با سلاح دشمن، كشته شده و «جانِ عاريت» را به خداى خويش سپرده است.

در آموزه‌هاى دينى، «شهادت»، يعنى كشته شدن در راه خدا، به گونه‌اى عالى تعظيم و تجليل شده است:

لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتاً بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ.

فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِم مِن خَلْفِهِمْ أَلّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ. يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنِينَ.[١] و كسانى را كه در راه خدا كشته شدند. مرده مپندار؛ بلكه زندگان‌اند و نزد پروردگارشان روزى داده مى‌شوند؛ در حالى كه بدانچه خداوند از فزونى و بخشش خود به آنان داده است، شادمان‌اند، و به [نيكويى حالِ‌] آن كسانى كه از پسِ ايشان هنوز به آنان نپيوسته‌اند، شادى مى‌كنند كه نه بيمى بر ايشان است و نه اندوهگين شوند. ايشان به نعمت و بخششى كه از خداست و به اينكه خداوند، مزد مؤمنان را تباه نمى‌كند، شادمان‌اند.

امام سجّاد (ع)، با ستايش و سپاسگزارى از نعمتهاى خداوند، توفيق دستيابى به نعمت‌

[١] - آل عمران، آيه ١٦٩- ١٧١