أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِى السَّموتِ وَالْأَرْضِ وَالطَّيْرُ صَافَّاتٍ كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلَاتَهُ وَتَسْبِيحَهُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِمَا يَفْعَلونَ.[١] آيا نديده‌اى كه خداى را هر كه در آسمان و زمين است، و پرندگانِ بال گشاده، به پاكى مى‌ستايند؟ همگى نماز (نيايش) و تسبيح خويش را مى‌دانند؛ و خدا بدانچه مى‌كنند، داناست.

الزام و تعهّد به طاعتگزارى و درآمدن در فضاى نورانى ستايش و زيستن در حال و هواى ستايشگران و برخورداران از رضوان و خشنودى خداوند و نزديكان به بارگاه او، شكوفا ساختن عقل و رهايى از اسارت نفس و در نهايتْ رهايىِ آدمى از آتش دردناك خداوند است كه مبادى الهى، آن را برافروخته و اعمالِ گناهْ پيشگانِ سركش، هيمه آن است و فهم و درك عمومى انسانها، از حقيقت آن، بسى دور؛ زيرا آتشى است كه به تعبير قرآن «حُطَمَه. شكننده» است و شعله‌هاى آن، بر دلها مى‌زند و حقيقت آدمى را مى‌سوزاند:

وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ. نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ. الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ. إِنَّهَا عَلَيْهِم مُؤْصَدَةَ. فِي عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ.[٢] تو چه دانى كه آن شكننده خرد كننده چيست؟

آتش افروخته خداست؛ آتشى كه بر دلها برآيد و چيره شود. درهاى آن را بسته‌اند و گريزى از آن نيست؛ در ستونهايى دراز و كشيده (يعنى درها را بر دوزخيان بسته‌اند و آنها را با عمودهاى آتشين مى‌زنند، يا به ستونهاى دراز و كشيده بسته مى‌شوند، يا ستونها را در پشتهاى بسته مى‌افكنند تا باز نگردند).

چون ز خشم، آتشْ تو در دلها زدى‌		مايه نارِ جهنم آمدى‌
آتشت اينجا چو آدم سوز بود		آنچ از وى زاد، مرد افروز بود
آتشِ تو قصد مردم مى‌كند		نار كز وى زاده، بر مردم زند.[٣]

براى همين امام (ع) خدا را به گونه‌اى مى‌ستايد و نعمتهايش را پاس مى‌دارد كه در

[١] - نور، آيه ٤١

[٢] - همزه، آيه ٥- ٩

[٣] - مثنوى، دفتر سوم، بيت ٣٤٧٢- ٣٤٧٤.