هفتم، آنكه خداوند، شما را به دشمنى و كينه‌ورزى با شيطان امر فرمود و گفت: همانا شيطان، دشمن شماست. پس او را دشمن گيريد؛ امّا در زبان دشمنى ورزيديد و در عمل، او را پيروى كرديد.

هشتم، آنكه شما عيبها و كاستى‌هاى مردم را در برابرِ ديدگانتان قرار داديد و كاستى‌هاى خودتان را پشت سرتان افكنديد. كسانى را نكوهش مى‌كنيد كه خود، بدان سزاوارتريد. با اين همه خيانت و دغلكارى، كجا و چگونه دعايتان اجابت شود؛ در حالى كه درها و راههاى اجابت دعا را به روى خود بسته‌ايد؟ پس از خدا بترسيد، كارهاى خود را سامان دهيد و نيّتها و انگيزه‌ها را پاك و پاكيزه كنيد، و مردم را به نيكى فرمان دهيد و از بديها بازداريد، تا خداوند دعاهاى شما را اجابت كند.[١]

امام سجاد (ع) فرمود:

وَالذُّنُوبُ الّتى‌ تَرُدُّ الدُّعاءَ: سُوُءِ النِيَّةِ، وَخُبْثُ السَّريرَةِ، وَالنِّفاقُ مَعَ الْاخوانِ، وَ تَأخيرُ الصّلواتِ اْلَمفْرُوُضاتِ حَتّى‌ يَذْهَبَ اوْقاتُها، وَتَرْكُ التَّقَرُّبِ الِى اللَّهِ- عزَّوَجلَّ بِالْبِرِّ وَالصَّدَقَةِ، وَاسْتِعْمالِ الْبَذاءِ وَالْفُحْشِ فِى الْقَولِ.[٢] گناهانى كه دعا را برمى‌گردانند و از اجابت، باز مى‌دارند: بدانديشى، پليدى باطن، دو رويى و نفاق با برادران دينى، و پس انداختن نمازها از وقت مقرّر خود، و نزديكى نجستن به خداوند به وسيله نيكى و انفاق، و به كارگيرى بد زبانى و هرزگى و دشنام است.

شرايط دعا و آداب كمالِ آن‌

پاره‌اى از آداب و شرايط كه نگاهداشتِ آنها در تكميل دعا و نيكو كردنِ آن نقش اساسى دارند، عبارت‌اند از: پاك بودن و پاكيزه داشتنِ بدن و جامه و مكانِ دعا، به كار بردنِ بوى‌

[١] - أَعلامُ الدّين فى صفاتِ المؤمنين، ص ٢٧٠

[٢] - معانى‌الأخبار، ص ٢٧١