اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٣٤ - مفهوم دعا

مفهوم دعا

واژه «دعا»، مصدر است از «دَعَوْتُ اللَّهَ ادْعُوهُ دُعاءً» كه در وضع لغوى‌اش به معناى خواندن و خواستن و صدا كردن و بانگ زدن و ناميدنِ شخصى به نامى است، و در عرف و اصطلاح شريعت نيز از وضع لغوى به دور نيفتاده و به معناى خواندن خداوند و خواستن چيزى از او آمده است: وَ اذا مَسَّ الانْسانَ الضُّرُّ دَعانا لِجَنْبِهِ اوْ قاعِداً اوْ قائِماً فَلَمَّا كَشَفْنا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ كَانْ لَمْ يَدْعُنا الى ضُرٍّ مَسَّهُ كَذلِكَ زُيّنَ لِلْمُسرِفينَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ.[١] هر گاه آدمى را رنجى، رسد، مى‌خواندمان، به پهلو خفته، نشسته يا ايستاده. پس چون از او رنج ببريم، مى‌گذرد، گويى، به رنجى كه به وى رسيد، ما را نخوانده است. براى گزافكاران كارهايى كه مى‌كردند، چنين آراسته‌اند.

قالُوا ادْعُ لَنا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنا ماهِىَ.[٢] گفتند: از پرودرگارت بخواه تا بر ما روشن گرداند كه آن، چگونه گاوى است.

و گاهى نيز به معناى تحريك و تشويق و برانگيختن به كارى آمده است كه در حقيقت، خواستن و خواندنِ عملى است:

قالَ رَبِّ السِّجْنُ احَبُّ الىَّ مِمَّا يَدْعُونَنى‌ الَيْهِ.[٣] گفت: اى پروردگار من! زندان مرا

[١] - يونس، آيه ١٢

[٢] - بقره، آيه ٦٨

[٣] - يوسف، آيه ٣٣