تكليف‌مَدارى و مسئول بودن است كه او از رده ديگر جانداران فراتر رفته است؛ اگر چه براى هر نوع از موجودات و هر مرتبه مخلوقات، قانونى را ابلاغ كرده است؛ امّا در مورد انسان، اين قانون به قانونى دينى يا «شريعت» به معناى متعارف آن، يعنى مجموعه «امر و نهى» ها تبديل شده است. تنها تفاوت اين است كه موجودات ديگر از موهبت «اختيار» بهره‌اى نيافته‌اند، بنا بر اين، نمى‌توانند عليه قوانينى كه خداوند براى آنها منظور كرده است، از «فطرت» خويش سرپيچى كنند، حال آنكه انسان موجودى خدا گونه است، يعنى از «اختيار الهى» برخوردار است و مى‌تواند از اراده خدا سرپيچى كند و عليه خودش شورش كند.

بر اساس آموزه‌هاى دينى، ايجاد جهان، يك ايجاد تدريجى است (در شش روز) و پيش درآمدِ آفرينش انسان است. و آفرينش انسان براى رسيدن به يك منزلت متعالى است كه فلسفه عالى آفرينش و پايان سلوكِ انسانى اوست؛ يعنى بازگشت به سوى خداوند:

انَّاللَّهِ وَ انّا اليَهِ راجعُونَ.[١] ما از آنِ خداييم و به سوى او باز مى‌گرديم».

و براى رسيدن به اين مقصد برتر و منظور شده، ناگزير، در بستر آزمون خداوند قرار مى‌گيرد، تا روشن شود كه آيا در برخورد با فرمانهاى خداوند، و با ايستادن بر سرِ دو راهى نيك و بد، زشت و زيبا، و روا و ناروا، كدام را بر مى‌گزيند؟ آيا در حوزه جاذبه فرآورده‌هاى اين جهان قرار مى‌گيرد، يا اينكه با آگاهى از تقدير خويش، به حوزه جاذبه جمال و زيبايى آفريدگارِ جهان پا مى‌نهد و از اين جهان و آنچه در آن است، سخاوتمندانه چشم مى‌پوشد؟ آيا در برخورد با فرمانهاى خداوند؛ راه طاعت را بر مى‌گزيند، يا راه عصيان و سركشى را پيش مى‌گيرد. آيا به زندگى اين جهان خشنود و دلخوش مى‌شود، يا اينكه سوداى بالا دارد و بر بال معرفت و عبوديت مى‌نشيند، به فراسوى آسمانها پَر مى‌كشد، كدامين، دنيا يا آخرت؟

مِنْكُمْ مَنْ يُريِدُ الدُّنْيا وَ مِنْكُمْ مَنْ يُريدُ الْاخِرَةً.[٢] برخى از شما خواهانِ اين جهان و برخى خواستارآن جهان‌اند.

[١] - بقره، آيه ١٥٦

[٢] - آل عمران، آيه ١٥٢