اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٣٨٥ - آخرت، بازتاب زندگى دنيا
آخرتِ هر انسانى، بازتاب زندگى دنياى اوست، و آنچه را كه در مواقف آخرت مشاهده مىكند و هر پاداش يا كيفرى را كه مىبيند، انعكاس عقايد و باورها و انديشهها و اخلاق و گفتار و رفتارهاى او در دنيا است. گذر از صراط آخرت نيز براى هر انسان، وابسته به اين است كه در اين جهان، راه زندگى را چگونه پيموده و كدام راه و رسم را برگزيده و در روزگار خويش، چه صراطى را درنورديده است. آيا به راه راست بوده يا به راه گمراهان مىرفته است؟
كسى كه در اين جهان در صراط مستقيم بوده است، بدين معنا كه به معرفت و شناخت ثنا و ستايش خداوند و آيين و رسم سپاسگزارى از نعمتهاى انبوه پروردگار خويش نايل گرديده، و به وظيفه بندگىاش پايبند بوده و منزلت انسانى خويش را حرمت نهاده است، در جهان ديگر، راهِ رستاخيز را به سهولت و آسانى مىپيمايد و به رستگارى جاودانه، دست مىيابد.
در سلوك آدميان، از مراحل پيش از دنيا و مواقفى كه پس از دنيا از آنها گذر خواهد كرد، سه گذرگاه و به تعبير قرآن كريم، سه «روز» است كه در آموزههاى دينى، بسيار مهم تلقّى شدهاند؛ چرا كه در اين سه روز، بزرگترين تحولات و دگرگونىها در حيات آدميان به وقوع مىپيوندد: روز ولادت، روز مرگ و روز برانگيخته شدن از گورها.
در اين سه روز، آدميان، از عالمى به عالم ديگر انتقال مىيابند؛ به گونهاى كه همه شرايط زندگى و ويژگىهاى آن، دگرگون مىشود. روز ولادت، روزى است كه «رحم» مادر را ترك مىگويد و به «دنيا»، اين سراى غرور و بى قرارى، گام مىنهد؛ در حالى كه بسيارى از خلق و خوى نيك و بد پدران و مادران دور و نزديك خويش را با خود به همراه دارد و ويژگىهاى مطلوب و نامطلوب آنان را در خود جمع آورده است.
روز مرگ، روزى است كه زندگى دنيا را پشت سر مىگذارد و به عالم «برزخ» كه حد فاصل ميان مرگ و رستاخيز است، وارد مىشود و همه رفتارها و انديشههاى نيك و بدى را كه در دنيا داشته، چون قافلهاى با خود مىبرد و بازتاب نيك و بد و زشت و زيباى آنها را مىبيند.
روز رستاخيز، روزى است كه به فرمان خداوند، برانگيخته مىشود و جسم و جانش به هم مىپيوندند؛ روزى كه با شنيدن آن بانگ هولانگيز و گوش بَرِ رستاخيز، آدمى از برادر خويش مىگريزد و از مادر و پدرش و از همسر و فرزندش. به هر سو كه مىنگرد، هر كس را در آن روز به كارى كه بسنده اوست مىبينيد. چهرههايى، درخشان و خندان و