اعضا و جوارح او با يكديگر و با محيط، او را به سامان آورد و اندامهايش را به تدريج معتدل و هماهنگ گردانيد، تا اينكه آفرينش او را با گذردادن از مراحلِ گوناگون حيات، تمام و كامل كرد:

وَ قَدْ خَلَقَكُمْ اطْواراً.[١] شما را مرحله به مرحل، خلق كرده است.

در جاى ديگر در تبيين اين مراحل فرمود:

يَا أَيُّهَا الْإِنسَانُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ. الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ. فِي أَيِّ صُورَةٍ مَا شَاءَ رَكَّبَكَ.[٢] اى انسان! چه چيز تو را به پروردگار گرامى‌ات فريفته است؟ آنكه تو را آفريد، پس راست و به سامان كرد و [اندامهايت را] معتدل و هماهنگ گردانيد. بر هر چهره‌اى كه خود خواست (زن و مرد، زيبا و زشت، بلند و كوتاه و ...) به هم در پيوست.

در حديث قدسى آمده است كه خداى تعالى فرمود:

خَمَّرتُ طِينَةَ آدمَ بِيَدَىْ ارْبَعينَ صَباحاً.[٣] گِل آدم را در چهل بامداد با دست [جمال و جلال‌] خويش سرشتم.

حق نه قادر بود بر خلق فلك‌		در يكى لحظه به كُن؟ بى هيچ شك‌
پس چرا شش روز آن را در كشيد		كُلَّ يَوْمٍ الْفُ عام اى مُستفيد
خلقتِ طفل از چه اندر نُه مَه است؟		زآن كه تدريج از شعارِ آن شه است‌
خلقتِ آدم، چرا چل صبح بود		اندر آن گِل، اندك اندك مى‌فزود؟[٤]

و گذرِ انسان از اين مراحل (آفرينش، سامان‌بخشى و هماهنگ كردن، تركيب و به هم در پيوستن) روزگارى بود كه سزاوارِ ياد كردن نبود:

هَلْ أَتَى‌ عَلَى الْإِنسَانِ حِينٌ مِنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُن شَيْئاً مَذْكُوراً.[٥] آيا بر آدمى زمانى از روزگار گذشته است كه چيزى ياد كردنى نبود.

[١] - نوح، آيه ١٤

[٢] - انفطار، آيه ٦- ٨

[٣] - علم اليقين فى اصول الدين، ج ٢، ص ١٠١٢

[٤] - مثنوى، دفتر ششم، بيت ١٢١٣- ١٢١٦.

[٥] - انسان، آيه ١