رحمت الهى چيست، پاسخ كلّى اين پرسش اين است كه آفرينش اينها براى تكامل و رشد و تعالى افزون‌ترى است كه آفريدگار برايشان تقدير كرده است. اگر بپرسند كه چرا خداى تعالى از همان آغاز، كمالاتى را كه سزاوار آن‌اند و براى دستيابى به آنها، آفريده شده‌اند، به آنها نمى‌بخشد و براى مثال چرا اين موجودى را كه از آغاز در تخم يا در رَحِم مادر به صورت نطفه ناچيز و بى مقدارى است و پس از آن در سلوك تدريجى‌اش به مراحل كامل‌ترى مى‌رسد، از همان آغاز با اين كمالاتى، كه به تدريج دريافت مى‌كند، نيافريده رزق كمال را همراه با روزى هستى به او نداده، چنين پرسشى، ريشه در خامى و ناپختگى انديشه پرسشگر دارد و سطحى‌نگرى او را نسبت به آفرينندگى خداى تعالى مى‌رساند؛ زيرا كه اگر موجودى از همان آغاز پيدايش همه كمالات ممكن را «بالفعل» دارا باشد، ديگر موجود مادّى و جسمانى نيست، بلكه مجرّد است. و گفته شد كه موجودات مجرّد، هيچ گونه تحوّل و دگرگونى تدريجى يا دفعى، نه در اصل هستى و نه در كمالات هستى ندارند و بنا بر آموزه‌هاى قرآن، داراى مقام و مرتبه‌اى تعيين شده و تغيير ناپذيرند.

وَ ما مِنَّا الّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ.[١] و از ما [فرشتگان‌] هيچ كس نيست، مگر او را جايگاهى است معلوم.

امام على (ع)، درباره فرشتگان فرموده است:

ثُمَّ فَتَقَ مابَيْنَ السَّموتِ العُلا، فَمَلأهُنَّ اطْواراً مِنْ مَلائِكَتِهِ، مِنْهُمْ سُجُودٌ لا يَرْكَعُونَ، وَ رُكُوعٌ لايَنْتَصِبُونَ، وَ صافُّونَ لا يَتَزايَلُونَ، وَ مُسبِّحُونَ لايَسْامُونَ، لايَغْشاهُمْ نَومُ الْعُيُونِ، وَ لاسَهْوُ الْعُقُولِ، وَ لافَتْرَةٌ الْابدانِ، وَ لاغَفْلَةُ النِّسيانِ.[٢] سپس [خداوند] آسمانهاى فرازين را از درون شكافت و سرشار از فرشتگانش كرد؛ فرشتگانى گونه‌گون كه گروهى [بى هيچ ركوعى‌] تنها سر بر سجده دارند؛ و گروهى كه [بى هيچ قيامى‌] در ركوع مدام‌اند؛ و گروهى، صف به صف، قيام كنندگانى‌

[١] - صافات، آيه ١٦٤

[٢] - نهج البلاغة، خطبه ١. در شرح دعاى سوم صحيفه سجّاديه كه درباره نگاهداران عرش و فرشتگان مقرّب است، درباره‌گونه‌هاى فرشتگان، بحث خواهد شد