اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٣٢ - ديباچهاى بر دعا
نيكو سخن مىگفتهاند و زيبا. از اين رو، آنچه از پيامبر اكرم و اميرالمؤمنين و ديگر امامان رسيده است، پس از قرآن، بليغترين و فصيحترين كلام است. آنان، خوب توجّه داشتهاند كه بايد سخن ارشاد و هدايت را، به صورت جاذبهدار آن ادا كرد، آن هم جاذبه اصيل كه جزء عنصر ذاتى كلام باشد. به اين حكمت، مقاصد تعليماتى و مفاهيم تربيتى خويش را با لفظ بليغ و سخن اعلى و فصيح مىگفتهاند. گذشته از اين، در مورد ناقلان و راويان كلام خود و چگونگى نقل نيز حسّاسيت نشان مىدادهاند و تأكيد مىكردهاند تا «كلام فصيح» آنان را به همان صورت درست و اصيل، روايت و نقل كنند و به همان وجه اصلى نشر دهند».[١] امام صادق (ع) در روايتى مىفرمايد:
اعْرِبُوا حَدِيثَنا فَانَّا قَومٌ فُصَحاءُ.[٢] سخن ما را به صورت درست نقل كنيد (واژههاى آن را صحيح و بر طبق دستور زبان تلفّظ كنيد)؛ زيرا ما خود فصيحيم و درست سخن مىگوييم.
٢. داشتن موسيقى كلام. هر دعا، سه موسيقى جدا از هم دارد:
١/ ٢. موسيقى كلمه. كلمات از نظر اشتقاق و از نظر سجع با هم هماهنگى دارند و نيز هر كلمه از نظر حروف تشكيل دهندهاش (اصوات)، داراى موسيقى حساب شدهاى است.
٢/ ٢. موسيقى جمله. جمله داراى يك آهنگ عبارتى است.
٣/ ٢. موسيقى متن. تمام متن، يك منحنى صوتى خاص و تِم خاص و يك زير و بالاى خوش آهنگ و تحوّل صوتى متناسب و معنىدار و هماهنگ با مضمون دعا دارد. تأثير اين آهنگ و تأثير زيبايىهاى كلام در روح انسان، چنان است كه براى در پناه عشق در آمدن و در مقابل خداوند حضور يافتن و تأثير پذيرفتن بيشتر در برابر دعا به روح آدمى كمك مىكند.
٣. وجود داشتن عنصر فكرى در دعا. عنصر فكرى بدين معنا كه تمام متن دعا بويژه صحيفه از آغاز تا پايان، درباره خداشناسى، انسانشناسى، اصول اخلاقى و اصول اجتماعى و حقوق افراد نسبت به يكديگر و طبقات اجتماعى نسبت به هم و بيان ايدهآلهاى بشرى و
[١] - ادبيات و تعهّد در اسلام، ص ٤
[٢] - الكافى، ج ١، ص ٥٢